Zdobienie / Decoration

iOptron CEM25P – Wymiana łożysk osi DEC

Zdobienie / Decoration

iOptron CEM25P – Wymiana łożysk osi DEC

Wstęp

W niniejszym dokumencie opisuję wymianę pary łożysk osi DEC w montażu iOptron CEM25P. Z pewnością nie wyczerpuje tematu, chociaż starałem się zawrzeć w niniejszym opisie najwięcej informacji, jakie udało mi się zebrać podczas moich zmagań, jakie napotkałem podczas wymiany łożysk.

Problem: Oś DEC mocno hamuje w losowych miejscach podczas kręcenia osią.

Po rozebraniu osi i wyjęciu obu łożysk, przekręcając je w rękach miejscowo dało się wyczuć lekki opór, co jest spowodowane zastosowaniem w oryginale wybrakowanych produktów lub uszkodzonych podczas montażu. Jednoznacznie, należy je wymienić na nowe, odpowiedniej jakości produkty.

UWAGA! Poniższe czynności wymagają pewnej wprawy, jeżeli nie czujesz się na siłach, to lepiej będzie oddać montaż komuś, kto ma wprawę w „majstrowaniu” i nie będzie stanowić dla niego, większej trudności wykonanie wszystkich opisanych niżej czynności.

Niezbędny asortyment i trochę chemii

Smar litowy uniwersalny CX80

Smar litowy uniwersalny CX80

Zestaw pomocniczych narzędzi:

  • Zestaw kluczy imbusowych,

  • mała szczoteczka do zębów,

  • kombinerki,

  • długie szczypce proste,

  • małe szczypce kątowe,

  • mały klucz francuski,

  • mały pędzel artystyczny,

  • metalowy młotek

A set of auxiliary tools:

Poniższe zdjęcie przedstawia nowe łożyska. Kupiłem po dodatkowej sztuce dla mojego drugiego CEM25P, który uległ poważnemu uszkodzeniu podczas wyprawy astrofotograficznej na Teneryfę w 2019 r.

iOptron CEM25P - new bearings
iOptron CEM25P – owe łożyska, model: 6907 ZZ EZO, 6805 ZZ EZO

Demontaż elementów składowych osi DEC

Wykonaj zdjęcie montaż tuż przed podjęciem działań, aby po rozłożeniu montażu na części pierwsze wiedzieć, do jakiego stanu powinieneś powrócić.

iOptron CEM25P
iOptron CEM25P

Zdejmij obie zaślepki lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P - cap of the polar finder - back
polar finder cap – back
iOptron CEM25P - cap of the polar finder - front
cap of the polar finder – front

Ręcznie wykręć okular lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P - eyepiece of the polar finder
eyepiece of the polar finder

Wyjmij zaślepkę korpusu osi DEC przy użyciu szczypiec bocznych.

DEC body cap - iOptron CEM25P
DEC body cap – iOptron CEM25P
iOptron CEM25P - DEC body cap
DEC body cap – iOptron CEM25P

Wykręć oświetlacz lunetki biegunowej przy użyciu szczypiec. Pamiętaj, by nie ściskać zbyt mocno obudowy oświetlacza.

iOptron CEM25P - polar finder illuminator
iOptron CEM25P – polar finder illuminator

Wykręć dwie zewnętrzne śruby łączące korpus osi DEC z korpusem osi RA przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P - outer bolts
iOptron CEM25P – outer bolts

Wykręć górną, wewnętrzną śrubę przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P - top inner screw
iOptron CEM25P – top inner screw

Wykręć wewnętrzną, dolną śrubę łączącą oba korpusy przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P - inner bottom bolt
inner bottom bolt

Jedną ręką złap za korpus osi DEC a drugą za korpus osi RA. Ruszając na boki korpusem DEC, ciągnij powoli aż zdejmiesz całość z tulei RA.

iOptron CEM25P - DEC body removed
DEC body removed

Kluczem imbusowym odkręć 6 szt. śrub łączące uchwyt dovetail z korpusem osi DEC. Zdejmij uchwyt.

iOptron CEM25P - dovetail handle
iOptron CEM25P – uchwyt dovetail

Odkręć trzy śruby mocujące osłonę koła zębatego osi DEC przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P - three bolts of the DEC cover
iOptron CEM25P – trzy śruby mocujące osłonę koła zębatego osi DEC
iOptron CEM25P - three bolts of the DEC cover
iOptron CEM25P – trzy śruby mocujące osłonę koła zębatego osi DEC.

Kluczem imbusowym, odkręć trzy śruby blokujące koło zębate na tulei osi DEC.

iOptron CEM25P - three screws securing the DEC axle gearwheel
iOptron CEM25P – trzy śruby blokujące koło zębate na tulei osi DEC

Z wyczuciem zsuń koło zębate z tulei.

iOptron CEM25P - DEC gear wheel
iOptron CEM25P – koło zębate osi DEC

Odwróć korpus osi DEC i za pomocą szczypiec prostych, odkręć nakrętkę blokującą łożysko osi DEC.

iOptron CEM25P - DEC bearing locking nut
iOptron CEM25P – nakrętka blokująca łożysko osi DEC
iOptron CEM25P - DEC bearing locking nut.
iOptron CEM25P – nakrętka blokująca łożysko osi DEC.

Zdjęcie przedstawia wykręconą nakrętkę.

iOptron CEM25P - nut removed
iOptron CEM25P – wykręcona nakrętka DEC

Zsuń tuleję z korpusu.

iOptron CEM25P - DEC sleeve
iOptron CEM25P – tuleja DEC

Wyjmij oba łożyska osi DEC z gniazd. Może zdarzyć się tak, że któreś z łożysk będzie fabrycznie zamontowane na ciasno. Wtedy użyj młotka i śrubokrętu z drewnianym trzonkiem aby bardzo ostrożnie odbić łożysko z gniazda.

iOptron CEM25P - DEC axle bearing
iOptron CEM25P – łożysko osi DEC

Zdjęcie przedstawia wyjęte łożyska.

iOptron CEM25P - both DEC bearings removed
iOptron CEM25P – oba łożyska DEC

Wymiary w [mm] łożyska mniejszego.

iOptron CEM25P - smaller DEC bearing
iOptron CEM25P – mniejsze łożysko DEC
iOptron CEM25P - smaller DEC bearing (inner dimension)
iOptron CEM25P – mniejsze łożysko DEC (wymiar wewn.)

Wymiary w [mm] łożyska większego.

iOptron CEM25P - bigger DEC bearing (outer dimension)
iOptron CEM25P – większe łożysko DEC (wymiar zewn.)
iOptron CEM25P - bigger DEC bearing (inner dimension)
iOptron CEM25P – większe łożysko DEC (wymiar wewn.)
iOptron CEM25P - bigger DEC bearing (size dimension)
iOptron CEM25P – większe łożysko DEC (szer.)

Montaż nowych łożysk oraz elementów składowych osi DEC

Załóż nowe łożyska na tuleję i sprawdź czy wszystkie elementy pasują do siebie.

iOptron CEM25P - DEC sleeve and bearing
iOptron CEM25P – DEC tuleja i łożysko
iOptron CEM25P - DEC sleeve with bearing
iOptron CEM25P – DEC tuleja z łożyskiem
iOptron CEM25P - DEC sleeve with both bearing
iOptron CEM25P – DEC sleeve with both bearing

Nanieś niewielką ilość smaru do gniazda łożyska. Za pomocą pędzelka rozprowadź go po całej powierzchni. Ułatwi to osadzenie łożyska.

iOptron CEM25P - grease to the bearing seat
iOptron CEM25P – smar do gniazda łożyska

Wsuń większe łożysko w gniazdo. W moim przypadku, wymiar łożyska oraz gniazda był spasowany na ciasno. Dokładne dopasowanie łożyska do gniazda, wymagało nieco siły. Przyłożyłem rękojeść kleszczy do krawędzi łożyska i młotkiem z miarową siłą stukałem w rękojeść przesuwając ją wokół krawędzi łożyska. Metoda ta nie jest idealna, ale sprawdziła się dobrze.

iOptron CEM25P - handle of the tongs against the edge
iOptron CEM25P – rękojeść kleszczy do krawędzi łożyska
iOptron CEM25P - DEC bearing in the seat
iOptron CEM25P – zamontowane łożysko DEC

Odwróć korpus osi DEC i wsuń mniejsze łożysko w gniazdo. Upewnij się, że jest ono w nim dobrze osadzone, sprawdzając wizualnie, czy są widoczne wyraźne szczeliny pomiędzy pierścieniem łożyska a gniazdem.

iOptron CEM25P - smaller bearing into the seat
iOptron CEM25P – DEC – mniejsze łożysko w gnieździe

Od strony przekładni ślimakowej wsuń tuleję osi DEC w łożysko.

iOptron CEM25P - DEC shaft sleeve into the bearing
iOptron CEM25P – tuleja osi DEC na miejscu

Przykręć nakrętkę do tulei. Dociska i eliminuje nadmierny luz pomiędzy tuleją, łożyskami oraz korpusem.

iOptron CEM25P - nut removed
iOptron CEM25P – wykręcona nakrętka DEC

Za pomocą długich szczypiec prostych, przykręć nakrętkę z miarową siłą. Należy być bardzo uważnym aby nie przykręcić zbyt mocno, co wprowadzi niechciany opór. Nie można przykręcić zbyt lekko, może wystąpić nieporządny luz.

iOptron CEM25P - DEC bearing locking nut.
iOptron CEM25P – nakrętka blokująca łożysko osi DEC.
iOptron CEM25P - DEC bearing locking nut
iOptron CEM25P – nakrętka blokująca łożysko osi DEC

Załóż koło zębate ślimacznicy osi DEC.

iOptron CEM25P - DEC gear wheel
iOptron CEM25P – koło zębate osi DEC

Wkręć trzy blokady imbusowe i zablokuj koło zębate. Może wystąpić niespodziewany opór podczas obracania korpusu wokół osi tulei. WAŻNE: Dokręcaj wkręty imbusowe w taki sposób, aby nie występował opór.

iOptron CEM25P - three screws securing the DEC axle gearwheel
iOptron CEM25P – trzy śruby blokujące koło zębate na tulei osi DEC

Wkręć soczewkę lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P - polar finder lens
polar finder lens

Nałóż cienką warstwę smaru na tuleję osi DEC.

iOptron CEM25P - thin layer of grease
thin layer of grease

Załóż drugą połowę korpusu.

iOptron CEM25P - Assembly the other half of the body
iOptron CEM25P – łączenie obu korpusów

Zwróć uwagę by śruba wewnątrz natrafiła w odpowiedni otwór. Kluczem złap śrubę i lekko wkręć ją w korpus.

iOptron CEM25P - Grip the bolt with a wrench
iOptron CEM25P – klucz ze śrubą
iOptron CEM25P - screwing other half of the mount
screwing other half of the mount

Drugą, wewnętrzną śrubę, przykręć do korpusu przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P - inner bottom bolt
inner bottom bolt

Skręć korpus dwiema dłuższymi śrubami przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P - two, longer screws
two, longer screws

Zakładamy pokrywę koła zębatego ślimacznicy osi RA i przykręcamy trzema śrubami imbusowymi.

iOptron CEM25P - three bolts of the DEC cover
iOptron CEM25P – trzy śruby mocujące osłonę koła zębatego osi DEC.
iOptron CEM25P - three bolts of the DEC cover
iOptron CEM25P – trzy śruby mocujące osłonę koła zębatego osi DEC

Nałóż cienką warstwę smaru na tuleję osi DEC.

iOptron CEM25P - grease to the DEC sleeve
iOptron CEM25P – smar na tuleję DEC

Kluczem imbusowym przykręć 6 szt. śrub łączące uchwyt dovetail z korpusem osi DEC.

iOptron CEM25P - dovetail handle
iOptron CEM25P – uchwyt dovetail

Ręcznie lub za pomocą małych szczypiec, załóż oświetlacz lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P - polar finder illuminator
polar finder illuminator

Ręcznie lub za pomocą szczypiec załóż maskownicę.

iOptron CEM25P - polar cover cap
polar cover cap

Załóż osłonę lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P - cap of the polar finder - back
cap of the polar finder – back

Testy

Załóż montaż na statyw. Złap ręką za korpus osi DEC, odblokuj oś aby mogła swobodnie obracać się. Drugą ręką obracaj uchwytem dovetail. Zwróć uwagę czy podczas obracania uchwytem jest wyczuwalny jakikolwiek najdrobniejszy opór w konkretnym miejscu. Jeżeli wszystkie kroki wymienione w niniejszej instrukcji wykonałeś poprawnie, to powinieneś uzyskać równie swobodnie obracający się uchwyt dovetail jak na poniższym filmie. Jeżeli tak jest to gratuluję, świetna robota!

Jeżeli podczas obrania uchwytem dovetail wyczuwasz miejscowy opór, zastanów się czy podczas wszystkich czynności jakie wykonałeś, nie były takie, których jakość wykonania można poddać w wątpliwość? Jeżeli tak jest, rozkręć korpus osi DEC i wróć do tego miejsca, gdzie może wydawać się, że coś jest nie tak jak tego oczekiwałeś. Zwróć uwagę na szczegóły, nawet najdrobniejsze zanieczyszczenia, mogą mieć wpływ na płynności i swobodę pracy całej osi DEC.

Załóż sprzęt astronomiczny na montaż, tak jak w zwyczaju to robisz. Uruchom montaż i za pomocą kontrolera wykonaj kilka pełnych zakresem obrotów w obu kierunkach. Jeżeli podczas obracania się montażu w osi DEC, nie wystąpiły nieoczekiwane dźwięki tarcia, chrobotania i montaż nie zatrzymał się wbrew oczekiwaniom, to śmiało można stwierdzić, że operacja wymiany łożysk (w mojej ocenie) zakończyła się pełnym sukcesem.

Oczywiście najlepszym i końcowym testem będzie wyjazd w teren z pełnym ekwipunkiem i przetestowanie sprzętu na gwiazdach.

 

Wersja: 0.7

Data: 21.11.2021

Korekta: Aleksandra Kosmala

Autor: Dariusz Krzempek

Przeczytaj

Podobne Artykuły

IC 1848 - Display Image

IC 1848 – Mgławica Dusza

Znajdująca się w konstelacji Kasjopei w ramieniu Perseusza, w odległości około 6000 lat świetlnych od Ziemi. Nazwą IC 1848 (również OCL 364) określa się też

Czytaj dalej...
IC 1805 - Heart Nebula - less stars - displ. image

IC 1805 – Mgławica Serce

Znajdująca się w konstelacji Kasjopei w ramieniu Perseusza. Mgławica ta kształtem przypomina ludzkie serce. Jest to mgławica emisyjna, ukazująca świecący zjonizowany gazowy wodór. Znajduje się

Czytaj dalej...