Obrazek – PekDar – Inżynieria Astrofotografii

Kontroler SynScan GOTO – problem z przyciskami

PekDar — Sun, 13 Jul 2025 09:59:51 +0000

Pomimo, że artykuł ten ma już wiele lat świetlnych, wciąż wnosi wartość merytoryczną oraz wsparcie w aspektach technicznych dla użytkowników montaży SkyWatcher NEQ6Pro. Odświeżona treść oraz dostosowana zawartość do aktualnego silnika strony aby całość prezentowała się jak najlepiej.

Podczas użytkowania kontrolera, w pewnym momencie zauważyłem problemy z kontrolerem SynScan GOTO v4, przycisk ESC nie zawsze działa. Żyłem z tym jednak po pewnym czasie, lewy przycisk Ra również zaczął szwankować i nie zawsze łączył. W głowie zapaliła mi się czerwona lampka – coś trzeba z tym zrobić. Warto zauważyć, że problemy wystąpiły tuż po zakończeniu okresu gwarancji… przypadek ?

Dostępnych opcji nie było wiele, raptem dwie, albo wysyłam kontroler do serwisu i zapłacę nie małe pieniądze za naprawę, albo zrobię coś z tym sam. Moja natura majstrowania wzięła górę (jak zawsze) – Naprawa przycisków SynScan GOTO v4 – zabrałem się do samodzielnego rozwiązania problemu.

CZYTAJ DALEJ

Gwiazdy nad Teide – Teneryfa 2019 (time‑lapse nocnego nieba)

PekDar — Tue, 15 Dec 2020 21:52:53 +0000

Gwiazdy nad Teide – Teneryfa 2019

Ten krótki time‑lapse nocnego nieba nad Teide powstał podczas wyprawy PTMA na Teneryfę w 2019 r. Ujęcie złożone z 140 klatek pokazuje płynny ruch gwiazd względem obrotu Ziemi nad wulkanicznym krajobrazem Las Cañadas.

Dlaczego Teide daje przewagę Teide to najwyższy szczyt Hiszpanii (ok. 3715–3718 m n.p.m.) i serce Parque Nacional del Teide, obiektu UNESCO od 2007 r. – jeden z najcenniejszych wulkanicznych krajobrazów na świecie.

Warunki obserwacyjne kształtuje „Mar de Nubes” – inwersja pasatowa: chłodne, wilgotne powietrze i warstwa chmur „odcinają” światła wybrzeża, a wyżej (powyżej 2000 m n.p.m.) panuje suche, stabilne powietrze. To przekłada się na ciemniejsze tło i lepszą stabilność obrazu (seeing).

Jakość nieba jest również prawnie chroniona od 1988 r. przez „Ley del Cielo” (m.in. regulacje dot. oświetlenia zewnętrznego, emisji radiowych, tras lotniczych), co realnie wspiera pracę obserwatoriów. Niedaleko, na Izaña (ok. 2390 m), działa Teide Observatory – jeden z kluczowych ośrodków badań Słońca i fotometrii w Europie. Choć Atacama w Chile wciąż dzierży palmę pierwszeństwa pod względem suchości atmosfery, Teide jest miejscem referencyjnym dla astronomii w Europie.

Parametry ujęcia (time‑lapse)

Klatki: 140 (złożone w 3 sekwencje; dwie przyspieszone dla oddania dynamiki).
Miejsce: Okolice kaldery Las Cañadas (Teneryfa), ok. 2200 m n.p.m.
Zjawisko: Widoczny pozorny ruch sfery niebieskiej wynikający z obrotu Ziemi.

Co widać na filmie Dominują koncentryczne łuki ruchu gwiazd nad wulkanicznym, surowym pierwszym planem. Przy niskim horyzoncie niebo może delikatnie pojaśnieć od warstwy chmur (zjawisko „morza chmur”) – to naturalny „filtr” tłumiący łunę świateł z niżej położonych miejscowości turystycznych.

Źródła / dalsza lektura

UNESCO – Teide National Park (status WH od 2007 r.)
IAC – Teide Observatory (lokalizacja, wysokość)
Starlight / „Sky of Teide” (inwersja, „sea of clouds”, certyfikacja)
Teide – wysokość i kontekst

Astro Pixel Processor – Podstawy (Poradnik krok po kroku)

PekDar — Thu, 03 Dec 2020 17:22:33 +0000

Nadrzędnym celem niniejszego opisu – Astro Pixel Processor poradnik – jest w jak najkrótszym czasie, z minimalnym bagażem potrzebnej wiedzy, przekazać Tobie umiejętność szybkiego wywoływania zdjęć, za pomocą programu APP .

Astro Pixel Processor (APP) to jedno z najpopularniejszych narzędzi do stackowania i obróbki zdjęć astronomicznych. W tym poradniku pokażę Ci podstawowy workflow – od konfiguracji po finalny stack – tak, abyś mógł szybko zacząć pracę z materiałem. Dzielę się z Tobą tym co wiem, samodzielnie zebrałem doświadczenie użytkując program APP.

Pamiętaj, że każde zdjęcie, zebrany materiał jest inny i poniższe przykłady, nie koniecznie sprawdzą się na Twoim zebranym materiale zdjęciowym. Zawsze należy poszukiwać optymalnych ustawień i rozwiązań dla każdego materiału zdjęciowego. Miej na uwadze, że ja nie jestem Twórcą programu APP (Astro Pixel Processor) a jedynie jego użytkownikiem, jak Ty. Tym bardziej nie znam odpowiedzi na każde nurtujące cię pytanie. Nie jestem też żadnym przedstawicielem Twórcy programu APP, ani jego wydawcy.

APP oferuje bardziej elastyczne algorytmy stackowania niż DSS, obsługuje mozaiki, korekcję gradientów i integrację wielu sesji. To świetny kompromis między prostotą a funkcjonalnością.

(więcej…)

M8 Laguna i M20 Trójlistna Koniczyna

PekDar — Thu, 26 Nov 2020 20:15:09 +0000

Jest to mgławica dyfuzyjna, znajduje się w konstelacji strzelca w odległości około 4100 lat świetlnych od ziemi w jednym z
najjaśniejszych rejonów gwiazdotwórczych na niebie.

Ma średnicę w przybliżeniu 10 parseków (33 lata świetlne). Na niebie widzimy ją jako „plamkę” o jasności 5,8m i rozmiarach kątowych 90×40′. Gromada młodych gorących gwiazd we wnętrzu obłoku ogrzewa i jonizuje pobliski gaz. Mgławica jest podświetlona od wewnątrz światłem nowo powstałych gwiazd, jest to jeden z najpiękniejszych obiektów na niebie widzialnych z półkuli północnej.

CZYTAJ DALEJ

StarStaX i Star Trails – Łączenie zdjęć i usuwanie przerw

PekDar — Fri, 06 Nov 2020 17:30:28 +0000

Dlaczego StarStaX?

W nowoczesnej astrofotografii krajobrazowej odchodzi się od naświetlania jednej, wielogodzinnej klatki na rzecz serii setek krótszych ujęć. Takie podejście ma kluczową zaletę praktyczną: jeśli w kadr wejdzie latarka, przejedzie samochód lub poruszysz statywem, usuwasz tylko jedno zdjęcie z serii, a nie tracisz efektów całej nocy. Do połączenia tych klatek w jeden obraz idealnie nadaje się darmowy program StarStaX. Jest lekki, szybki i dedykowany właśnie do tego zadania.

Tworzenie Śladów Gwiazd (Star Trails) to jedna z najbardziej spektakularnych technik astrofotograficznych. W tym kompleksowym poradniku krok po kroku nauczysz się, jak złożyć serię zdjęć w jeden, efektowny kadr, wykorzystując darmowy program StarStax. Poradnik uwzględnia niezbędny etap konwersji plików RAW na bezstratny format PNG 16bit w programie RawTherapee.

Uchwycenie na zdjęciu śladu gwiazd (Star Trails) jest umiarkowanie trudnym zadaniem. Jest kilka szkół jak to wykonać. Internet zawiera wiele opisów oraz filmów jak to zrobić. Osobiście uważam, że nigdy youtuberem nie zostanę, preferuję dokumenty lub proste instrukcje, które przystępnym językiem opisują całe zagadnienie i tym też kierowałem się, przygotowując niniejszy opis.

Czytaj dalej

Ślad gwiazd przy Teide – Teneryfa

PekDar — Sun, 01 Nov 2020 16:56:20 +0000

Ogólnie to była moja trzecia lub czwarta próba, na której chciałem uchwycić Ślad Gwiazd (Star Trails). W końcu udało mi się wykonać trochę dłuższą sesję zdjęciową, na której widać długie, wyraźne ślady. W lewym dolnym rogu ekranu, białe długie smugi światła to latarki turystów z Włoch – amatorzy nocnego nieba. Pamiętam jacy byli głośni i rozgadani. Parę razy padło słowo „Polonia” gdy patrzyli w naszym kierunku. Chyba domyślam się skąd wiedzieli, gdy nasze towarzystwo w skromnej liczbie trzech osób, opróżniało turbo-colę wznosząc toast.

Tuż nad towarzyszami z Włoch, małe skupisko białego światła przy lewej krawędzi kadru to też turyści, którzy nocą prawdopodobnie schodzili z Teide.

Blisko dolnej krawędzi kadru, od środka w prawo, białe smugi to światła samochodów pobliskiej drogi.

Ślad Gwiazd przy Teide – Teneryfa

Miałem trochę szczęścia i w całym kadrze, złapałem kilka bolidów.

Czytaj dalej

M33 (Galaktyka Trójkąta) i NGC 604 – Analiza jasności powierzchniowej

PekDar — Wed, 14 Oct 2020 18:58:01 +0000

M33 Galaktyka Trójkąta

To trzeci co do wielkości (po M31 i Drodze Mlecznej) członek naszej Grupy Lokalnej, oddalony o około 2.8 miliona lat świetlnych. Choć w katalogach widnieje jako jasny obiekt (+5.7 mag), dla astrofotografa jest to klasyczna pułapka. M33 jest ustawiona do nas niemal idealnie „en face” (face-on). Jej światło jest rozproszone na ogromnym obszarze nieba (ok. 70 x 40 minut kątowych – to więcej niż dwie tarcze Księżyca!).

Obserwacyjny wniosek: Skutkuje to ekstremalnie niską jasnością powierzchniową (ok. 23 mag/arcsec²). Oznacza to, że sygnał z ramion spiralnych jest tylko nieznacznie silniejszy od szumu tła (Sky Glow). Wymaga to perfekcyjnej kalibracji (Flat frames) i ciemnego nieba, aby „wyciągnąć” peryferie dysku.

Anatomia obiektu

Galaktyka SA(s)cd W przeciwieństwie do Andromedy (M31), M33 jest klasyfikowana jako SA(s)cd. Co to oznacza?

Brak poprzeczki (SA): Czysta spirala.
Luźne ramiona (cd): Ramiona nie są ciasno nawinięte, co pozwala na łatwą separację poszczególnych chmur gwiezdnych.
Brak zgrubienia centralnego (Bulge): To kluczowa cecha. M33 prawdopodobnie nie posiada w centrum supermasywnej czarnej dziury (lub jest ona bardzo mała), co czyni ją unikalnym obiektem badań nad ewolucją „czystych” dysków galaktycznych.

NGC 604 – Potwór w ramieniu

Patrząc na zdjęcie, w jednym z ramion spiralnych (zazwyczaj w górnej lewej części, zależnie od orientacji) widać wyraźną, czerwoną plamę. To nie jest błąd matrycy. To NGC 604.

Skala: Jest to gigantyczny obszar H II o średnicy blisko 1500 lat świetlnych.
Porównanie: Gdyby NGC 604 znajdowała się w miejscu naszej Mgławicy Oriona (M42), byłaby tak jasna, że rzucałaby cienie w nocy na Ziemi.
Fizyka: Jest to „wylęgarnia”, w której zapłonęło ponad 200 masywnych gwiazd typu O i B w jednym momencie astronomicznym (ok. 3 miliony lat temu). Ich wiatr gwiazdowy jest tak silny, że wydyma on „bąble” w strukturze galaktyki, widoczne na zdjęciach w paśmie H-alpha.

Aspekt Techniczny zdjęcia

Aby uwydatnić strukturę NGC 604 i innych mniejszych regionów H II rozsianych po ramionach (czerwone „węzełki”), do materiału RGB warto domieszać sygnał z filtra wąskopasmowego H-alpha. Działa on jako wzmacniacz kontrastu dla zjonizowanego wodoru, pozwalając tym regionom przebić się przez niebieski blask młodych gromad gwiazd.

Przyznaję, że dłubiąc przy tym frajdę miałem a ile przy tej okazji tekstu pobocznego powstało, nie wspomnę. Coś z tego będzie.

O samej galaktyce

W gwiazdozbiorze Trójkąta, druga pod względem jasności galaktyka spiralna na niebie, po Galaktyce Andromedy. Zaliczana do Grupy Lokalnej, do której należy również nasza Galaktyka. W sprzyjających warunkach można ją dostrzec gołym okiem.

Galaktyka Trójkąta jest pierwszą galaktyką, poza Drogą Mleczną, w której odkryto wodę. Odkrycia dokonano w 1977 r. za pomocą radioteleskopu w Effelsbergu.

Proces zbierania danych

Dwie różne lokalizacje oddalone od siebie ponad 200km. Dwa różne teleskopy, różnej wielkości, ogniskowej, światłosile. Dwa różne narzędzia do zbierania fotonów o kompletnie różnych parametrach. Do tej pory mój komputer raczej nie miał specjalnie dużo do liczenia, ale wszystko się zmieniło gdy strzeliło mi do głowy, aby dwa totalnie różne zbiory danych, spróbować poskładać. Bo dlaczego nie? Lubię takie wyzwania. Siedziałem nad tym dużo i długo. Średnio program składał mi stack około 6h. Takich próbnych staków + eksperymenty …. straciłem rachubę ile ich było. Godzin a może dni spędzonych
by wyszło tylko samo przetwarzanie danych. Tak czy inaczej, licznik prądu nabił co chciał a ja to później zapłacę.

Ciekawostką było dla mnie, że wynikowy stack osiągnął rozdzielczość 23k x 23k [px] , a jego rozmiar to bagatela 6,3 GB. Wyświetlenie takiego obrazu sprawiło, że ¾ z dostępnej pamięci operacyjnej mojego komputera po prostu znikło. Obróbka takiego zdjęcia była nieco męcząca, po przycięciu już było lepiej, chodź i tak wynikowy plik .png zdjęcia osiągnął rozmiar nieco ponad 300MB w rozdzielczości 9085 x 6950 [px].

Źródło:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Galaktyka_Tr%C3%B3jk%C4%85ta

Materiał zdjęciowy, zebrany z kilku sesji, wykonane w 2019 r. w Zwardoniu i Bieszczadach – zloty PTMA.

Skład: Astro Pixel Processor,
Obróbka: GIMP v2.10.14 + dodatki
(Linux),

Zdjęcia wykonane 9.2020

Skład: APP
Obróbka: Raw Therapee + GIMP +
dodatki (Linux)
Lights: 340 x 40[s]
Darks, Bias, Flats, DarkFlats

M42 (Mgławica Oriona): Od ciemnego pyłu do oślepiającego Trapezu

PekDar — Sat, 12 Sep 2020 22:05:14 +0000

M42 Mgławica Oriona

Najbliższy żłobek M42, czyli Wielka Mgławica w Orionie, to niekwestionowana królowa zimowego nieba. Położona zaledwie 1344 lata świetlne od Ziemi, jest najbliższym nam obszarem masowego formowania się gwiazd. Ze względu na swoją bliskość i jasność (widoczna gołym okiem), pozwala na szczegółową analizę procesów niszczenia i tworzenia materii, które w innych galaktykach są dla nas niewidoczne.

Artykuł ten prezentuje dwa różne podejścia do tego samego obiektu, ukazujące jego złożoną naturę: otaczające go ciemne pyły oraz energetyczne serce.

Płaszcz z pyłu (Struktury Zewnętrzne)

Patrząc na głębsze partie zdjęcia, widzimy, że M42 nie jest zawieszona w próżni. Jest częścią gigantycznego Obłoku Molekularnego w Orionie (OMC-1).

Ciemne mgławice: Szare, „brudne” struktury okalające jasne centrum to gęsty pył międzygwiezdny. To materiał budulcowy, który jeszcze nie został zjonizowany przez gwiazdy.
Kontekst: Widać tu dynamikę walki światła z materią. Promieniowanie z centrum „wypycha” i rzeźbi te obłoki, tworząc fale uderzeniowe w ośrodku.

Silnik Mgławicy i H-alpha

Drugie zdjęcie (+ kolejne) ujawniają zupełnie inną fizykę – jonizację i jądro.

Kolor czerwony: Dominująca czerwień to sygnatura wodoru (linia H-alpha). Świadczy ona o wysokiej energii w tym rejonie.
Gromada Trapez (Theta-1 Orionis): W samym centrum, często przepalanym na amatorskich zdjęciach, znajduje się gromada młodych, masywnych gwiazd – Trapez. To te cztery główne gwiazdy (A, B, C, D) są „silnikiem” całej mgławicy. Ich potężne promieniowanie UV oświetla gaz na dystansie setek lat świetlnych i wydrążyło widoczną „jaskinię” w centrum obłoku, którą widzimy na zdjęciu.

Wyzwanie Techniczne

Dynamika Tonalna (HDR) M42 jest jednym z najtrudniejszych obiektów do poprawnego naświetlenia ze względu na ekstremalną rozpiętość tonalną. Różnica jasności między jądrem (Trapezem) a zewnętrznymi pętlami pyłowymi jest tak duża, że matryca aparatu nie jest w stanie zarejestrować ich na jednej ekspozycji. Aby pokazać środek mgławicy (nieprzepaloną białą plamę) oraz słabe zewnętrzne welony, konieczne jest zastosowanie techniki HDR (High Dynamic Range) lub maskowania warstw, łącząc krótkie czasy naświetlania (dla jądra) z długimi (dla tła).

Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Wielka_Mg%C5%82awica_w_Orionie

Zdjęcie pierwsze: Październik 2019 r.

Skład: APP (13 klatek)

Obróbka: Raw Therapee + GIMP v2.10 + dodatki (Linux)
Lights: 13 x 600[s], ISO-400;
Bias, Flats

Zdjęcia kolejne:

Skład: Astro Pixel Processor,
Obróbka: GIMP v2.10.14 + dodatki, RawTherapee 5.6,
Lights: 21 x 60[s] ISO 1600,
Flats: 20, ISO-1600,
Darks: 9, ISO-1600,
Bias: 20, ISO-1600

Zorza Polarna (Aurora Borealis): Fizyka wiatru słonecznego nad Islandią

PekDar — Sat, 29 Aug 2020 18:29:45 +0000

Zorza Polarna – Poligon magnetyczny

Zorza polarna to nie tylko spektakl wizualny, ale przede wszystkim wizualizacja pola magnetycznego Ziemi chroniącego nas przed kosmosem. Zdjęcia prezentowane w tym artykule zostały wykonane podczas wypraw na Islandię (m.in. w rejonie Hellissandur), która dzięki swojemu położeniu na 64-66° szerokości geograficznej północnej, znajduje się bezpośrednio pod „owalem zorzowym”.

Mechanizm Powstawania: Generator Energii To, co widzimy jako tańczące światła, to efekt kolizji.

Wiatr słoneczny: Słońce wyrzuca strumień naładowanych cząstek (protonów i elektronów).
Magnetosfera: Pole magnetyczne Ziemi przechwytuje te cząstki i kieruje je w stronę biegunów.
Wzbudzenie: Gdy cząstki te uderzają w góry, jonosfery, przekazują energię atomom atmosfery. Atomy te, wracając do stanu podstawowego, emitują foton – światło.

Zorza Polarna – Islandia

Spektroskopia Nieba

Dlaczego różne kolory? Na moich zdjęciach można dostrzec nie tylko dominującą zieleń, ale także fiolety i czerwienie. Kolor zależy od dwóch czynników: rodzaju gazu i wysokości zderzenia.

Zielony ( $557.7 \text{ nm}$ ): Najczęstszy widok. Powstaje w wyniku zderzeń z atomami tlenu na wysokości ok. 100-150 km. Ludzkie oko jest najbardziej czułe na to pasmo.
Czerwony ( $630.0 \text{ nm}$ ): Rzadszy, widoczny przy silnych burzach geomagnetycznych. To również tlen, ale na bardzo dużych wysokościach (>200 km).
Fioletowy/Niebieski ( $427.8 \text{ nm}$ ): Powstaje z jonizacji cząsteczek azotu ( $N_2$ ). Widać go zazwyczaj w dolnych partiach „kurtyny” zorzy, poniżej 100 km, gdzie atmosfera jest gęstsza.

Aspekt Fotograficzny

Zamrażanie Struktury Fotografowanie zorzy to balansowanie między ekspozycją a ruchem. Zorza jest obiektem dynamicznym.

Czas naświetlania: Zbyt długi (powyżej 15-20s) rozmyje strukturę „filarów”, zamieniając je w bezkształtną plamę. Aby uchwycić detale kurtyn widoczne na zdjęciach, stosowałem czasy rzędu 5-10 sekund przy wysokim ISO.
Wskaźnik Bz: Dla fotografa-łowcy, ważniejszy od indeksu Kp jest parametr Bz (kierunek pola magnetycznego wiatru słonecznego). Tylko ujemna (południowa) wartość Bz gwarantuje spektakularny pokaz.

Miejscowość: Hellissandur

Galeria: Światła Północy

Poniżej znajduje się kompletny zbiór fotografii dokumentujący różne formy i barwy zorzy polarnej zarejestrowanej nad islandzkim krajobrazem.

Więcej szczegółów o samym zjawisku: https://pl.wikipedia.org/wiki/Zorza_polarna

Parametry zdjęć:

ISO 1600
Light: 10 [s] – 15 [s]
Obróbka: RawTherapee oraz Gimp

Zorza w ruchu: Taniec magnetyczny (Wideo Time-Lapse)

Podczas gdy statyczna fotografia pozwala dostrzec detal i strukturę „filarów”, dopiero technika filmowa (time-lapse) oddaje prawdziwą naturę zjawiska – jego nieprzewidywalną dynamikę. Poniższy materiał wideo został zrealizowany metodą poklatkową. Aparat wykonywał zdjęcie co kilka sekund, które następnie zostały połączone w płynny film.

Co obserwować: Zwróć uwagę na „falowanie” dolnej krawędzi kurtyny oraz gwałtowne rozbłyski (tzw. substorms), które potrafią zmienić jasność całego nieba w ciągu zaledwie kilku minut. To dowód na to, jak zmienny jest strumień wiatru słonecznego uderzającego w ziemską magnetosferę.

Wideo z dźwiękiem. Oglądaj głośno.

Galaktyka Wiatraczek (M101 / NGC 5457)

PekDar — Sat, 30 May 2020 21:26:40 +0000

Galaktyka spiralna ze słabym jądrem i bardzo rozwiniętymi ramionami w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy, 5,5° ponad ostatnią gwiazdą dyszla Wielkiego Wozu (Alkaid). Jej jasność wynosi 7,9m. Średnica M101 wynosi 170 tys. lat świetlnych, a jej masa jest w przybliżeniu równa 180 miliardom mas Słońca. Znajduje się w odległości 21 milionów lat świetlnych. W Polsce widoczna przez cały rok (obiekt okołobiegunowy).

Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Galaktyka_Andromedy

M101 / NGC 5457 – Galaktyka Wiatraczek

Dobry przykład, przedstawiający jak koma zwierciadła potrafi zepsuć niezłe zdjęcie.

M101 / NGC 5457 – Galaktyka Wiatraczek (wycinek)

Mam nadzieję, że korektor komy, który kupię w nadchodzącym tygodniu wyeliminuje wspomnianą wadę optyczną w całym kadrze aparatu.

Skład: Astro Pixel Processor,
Obróbka: GIMP + dodatki,
Lights: 81 x 120[s], ISO 1600,
Ramki korygujące: Flats, DarkFlats, Darks, Bias