PekDar – Inżynieria Astrofotografii

Serwis iOptron CEM25P – Wymiana łożysk osi DEC

PekDar — Sun, 28 Dec 2025 09:45:55 +0000

Serwis iOptron CEM25P

W niniej publikacji opisuję wymianę pary łożysk osi DEC w montażu iOptron CEM25P. Z pewnością nie wyczerpuje tematu, chociaż starałem się zawrzeć w niniejszym opisie najwięcej informacji, jakie udało mi się zebrać podczas moich zmagań, jakie napotkałem podczas wymiany łożysk.

Problem: Oś DEC mocno hamuje w losowych miejscach podczas kręcenia osią.

Po rozebraniu osi i wyjęciu obu łożysk, przekręcając je w rękach miejscowo dało się wyczuć lekki opór, co jest spowodowane zastosowaniem w oryginale wybrakowanych produktów lub uszkodzonych podczas montażu. Jednoznacznie, należy je wymienić na nowe, odpowiedniej jakości produkty.

UWAGA! Poniższe czynności wymagają pewnej wprawy, jeżeli nie czujesz się na siłach, to lepiej będzie oddać montaż komuś, kto ma wprawę w „majstrowaniu” i nie będzie stanowić dla niego, większej trudności wykonanie wszystkich opisanych niżej czynności. Bądź świadom że wykonując czynności opisane na niniejszej stronie wiąże się z utrata gwarancji.

Niezbędny asortyment i trochę chemii

Smar litowy który będę stosować.

Smar litowy uniwersalny CX80

Zestaw pomocniczych narzędzi:

Zestaw kluczy imbusowych,
mała szczoteczka do zębów,
kombinerki,
długie szczypce proste,
małe szczypce kątowe,
mały klucz francuski,
mały pędzel artystyczny,
metalowy młotek

Narzędzia serwisowe

Poniższe zdjęcie przedstawia nowe łożyska.

iOptron CEM25P – oś DEC – nowe łożyska model: 6907 ZZ EZO, 6805 ZZ EZO

Demontaż elementów składowych osi DEC

Wykonaj zdjęcie montaż tuż przed podjęciem działań, aby po rozłożeniu montażu na części pierwsze wiedzieć, do jakiego stanu powinieneś powrócić.

iOptron CEM25P

Zdejmij obie zaślepki lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P – zaślepka lunetki biegunowej – tył

iOptron CEM25P – zaślepka lunetki biegunowej – przód

Ręcznie wykręć okular lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P – okular lunetki biegunowej

Wyjmij zaślepkę korpusu osi DEC przy użyciu szczypiec bocznych.

iOptron CEM25P – Zaślepka korpusu osi DEC w iOptron CEM25P

Wykręć oświetlacz lunetki biegunowej przy użyciu szczypiec. Pamiętaj, by nie ściskać zbyt mocno obudowy oświetlacza.

iOptron CEM25P – oświetlacz lunetki biegunowej

Wykręć dwie zewnętrzne śruby łączące korpus osi DEC z korpusem osi RA przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P – zewnętrzne śruby łączące

Wykręć górną, wewnętrzną śrubę przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P – górna, wewnętrzna śruba

Wykręć wewnętrzną, dolną śrubę łączącą oba korpusy przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P – wewnętrzna, dolna śruba

Jedną ręką złap za korpus osi DEC a drugą za korpus osi RA. Ruszając na boki korpusem DEC, ciągnij powoli aż zdejmiesz całość z tulei RA.

iOptron CEM25P – zdemontowany korpus DEC

Kluczem imbusowym odkręć 6 szt. śrub łączące uchwyt dovetail z korpusem osi DEC. Zdejmij uchwyt.

iOptron CEM25P – uchwyt dovetail

Odkręć trzy śruby mocujące osłonę koła zębatego osi DEC przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron – oś DEC – trzy śruby mocujące osłonę koła zębatego osi DEC

Kluczem imbusowym, odkręć trzy śruby blokujące koło zębate na tulei osi DEC.

iOptron – oś DEC – trzy śruby blokujące koło zębate na tulei osi DEC

Z wyczuciem zsuń koło zębate z tulei.

iOptron – oś DEC – koło zębate osi DEC

Odwróć korpus osi DEC i za pomocą szczypiec prostych, odkręć nakrętkę blokującą łożysko osi DEC.

iOptron – osi DEC – nakrętka blokująca łożysko osi

iOptron – oś DEC – nakrętka blokująca łożysko osi

Zdjęcie przedstawia wykręconą nakrętkę.

iOptron – oś DEC – zdemontowana nakrętka osi

Zsuń tuleję z korpusu.

iOptron – oś DEC – zdemontowana tuleja

Wyjmij oba łożyska osi DEC z gniazd. Może zdarzyć się tak, że któreś z łożysk będzie fabrycznie zamontowane na ciasno. Wtedy użyj młotka i śrubokrętu z drewnianym trzonkiem aby bardzo ostrożnie odbić łożysko z gniazda.

iOptron – oś DEC – łożysko osi

Zdjęcie przedstawia wyjęte łożyska.

iOptron – oś DEC – oba łożyska osi

Wymiary w [mm] łożyska mniejszego.

iOptron – oś DEC – mniejsze łożysko DEC (wymiar zewn.)

iOptron – oś DEC – mniejsze łożysko DEC (wymiar wewn.)

Wymiary w [mm] łożyska większego.

iOptron – oś DEC – większe łożysko DEC (wymiar zewn.)

iOptron – oś DEC – większe łożysko DEC (wymiar wewn.)

iOptron – oś DEC – większe łożysko DEC (szer.)

Montaż nowych łożysk oraz elementów składowych osi DEC

Załóż nowe łożyska na tuleję i sprawdź czy wszystkie elementy pasują do siebie.

iOptron CEM25P – oś DEC – tuleja i łożysko

iOptron – oś DEC – tuleja z łożyskiem

iOptron – oś DEC – tuleja z dwoma łożyskami

Nanieś niewielką ilość smaru do gniazda łożyska. Za pomocą pędzelka rozprowadź go po całej powierzchni. Ułatwi to osadzenie łożyska.

iOptron – oś DEC – smar do gniazda łożyska

Wsuń większe łożysko w gniazdo. W moim przypadku, wymiar łożyska oraz gniazda był spasowany na ciasno. Dokładne dopasowanie łożyska do gniazda, wymagało nieco siły. Przyłożyłem rękojeść kleszczy do krawędzi łożyska i młotkiem z miarową siłą stukałem w rękojeść przesuwając ją wokół krawędzi łożyska. Metoda ta nie jest idealna, ale sprawdziła się dobrze.

iOptron – oś DEC – przyłóż rękojeść kleszczy do krawędzi łożyska

iOptron – oś DEC – zamontowane łożysko

Odwróć korpus osi DEC i wsuń mniejsze łożysko w gniazdo. Upewnij się, że jest ono w nim dobrze osadzone, sprawdzając wizualnie, czy są widoczne wyraźne szczeliny pomiędzy pierścieniem łożyska a gniazdem.

iOptron – oś DEC – mniejsze łożysko w gnieździe

Od strony przekładni ślimakowej wsuń tuleję osi DEC w łożysko.

iOptron – oś DEC – tuleja osi na miejscu

Przykręć nakrętkę do tulei. Dociska i eliminuje nadmierny luz pomiędzy tuleją, łożyskami oraz korpusem.

iOptron – oś DEC – zdemontowana nakrętka osi

Za pomocą długich szczypiec prostych, przykręć nakrętkę z miarową siłą. Należy być bardzo uważnym aby nie przykręcić zbyt mocno, co wprowadzi niechciany opór. Nie można przykręcić zbyt lekko, może wystąpić nieporządny luz.

iOptron – oś DEC – nakrętka blokująca łożysko osi

iOptron – osi DEC – nakrętka blokująca łożysko osi

Załóż koło zębate ślimacznicy osi DEC.

iOptron – oś DEC – koło zębate osi DEC

Wkręć trzy blokady imbusowe i zablokuj koło zębate. Może wystąpić niespodziewany opór podczas obracania korpusu wokół osi tulei. WAŻNE: Dokręcaj wkręty imbusowe w taki sposób, aby nie występował opór.

iOptron – oś DEC – trzy śruby blokujące koło zębate na tulei osi DEC

Wkręć soczewkę lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P – soczewka lunetki biegunowej

Nałóż cienką warstwę smaru na tuleję osi DEC.

iOptron CEM25P – cienka warstwa smaru

Załóż drugą połowę korpusu.

iOptron – oś DEC – łączenie obu korpusów

Zwróć uwagę by śruba wewnątrz natrafiła w odpowiedni otwór. Kluczem złap śrubę i lekko wkręć ją w korpus.

iOptron – oś DEC – chwyć śrubę kluczem

iOptron CEM25P – łączenie obu korpusów

Drugą, wewnętrzną śrubę, przykręć do korpusu przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P – wewnętrzna, dolna śruba

Skręć korpus dwiema dłuższymi śrubami przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P – dwie dłuższe śruby

Zakładamy pokrywę koła zębatego ślimacznicy osi RA i przykręcamy trzema śrubami imbusowymi.

iOptron – oś DEC – trzy śruby mocujące osłonę koła zębatego osi DEC

Nałóż cienką warstwę smaru na tuleję osi DEC.

iOptron – oś DEC – smarowanie tulei

Kluczem imbusowym przykręć 6 szt. śrub łączące uchwyt dovetail z korpusem osi DEC.

iOptron CEM25P – uchwyt dovetail

Ręcznie lub za pomocą małych szczypiec, załóż oświetlacz lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P – polar finder illuminator

Ręcznie lub za pomocą szczypiec załóż maskownicę.

iOptron CEM25P – maskownica lunetki biegunowej

Załóż osłonę lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P – zaślepka lunetki biegunowej – tył

Testy

Załóż montaż na statyw. Złap ręką za korpus osi DEC, odblokuj oś aby mogła swobodnie obracać się. Drugą ręką obracaj uchwytem dovetail. Zwróć uwagę czy podczas obracania uchwytem jest wyczuwalny jakikolwiek najdrobniejszy opór w konkretnym miejscu. Jeżeli wszystkie kroki wymienione w niniejszej instrukcji wykonałeś poprawnie, to powinieneś uzyskać równie swobodnie obracający się uchwyt dovetail jak na poniższym filmie. Jeżeli tak jest to gratuluję, świetna robota!

Opis wymiany łożysk osi RA znajdziesz w tym artykule.

Jeżeli podczas obrania uchwytem dovetail wyczuwasz miejscowy opór, zastanów się czy podczas wszystkich czynności jakie wykonałeś, nie były takie, których jakość wykonania można poddać w wątpliwość? Jeżeli tak jest, rozkręć korpus osi DEC i wróć do tego miejsca, gdzie może wydawać się, że coś jest nie tak jak tego oczekiwałeś. Zwróć uwagę na szczegóły, nawet najdrobniejsze zanieczyszczenia, mogą mieć wpływ na płynności i swobodę pracy całej osi DEC.

Załóż sprzęt astronomiczny na montaż, tak jak w zwyczaju to robisz. Uruchom montaż i za pomocą kontrolera wykonaj kilka pełnych zakresem obrotów w obu kierunkach. Jeżeli podczas obracania się montażu w osi DEC, nie wystąpiły nieoczekiwane dźwięki tarcia, chrobotania i montaż nie zatrzymał się wbrew oczekiwaniom, to śmiało można stwierdzić, że operacja wymiany łożysk (w mojej ocenie) zakończyła się pełnym sukcesem.

Oczywiście najlepszym i końcowym testem będzie wyjazd w teren z pełnym ekwipunkiem i przetestowanie sprzętu na gwiazdach.

Wersja: 1.1

Data: 10.04.2025

Autor: Dariusz Krzempek

iOptron CEM 25P wymiana łożysk RA

PekDar — Sat, 29 Nov 2025 09:01:22 +0000

Wstęp

Lata świetlne temu, jeden z moich znajomych astrofotografów w Polsce, zwrócił się do mnie o pomoc w wymianie łożysk w bardzo popularnym montażu. iOptron CEM 25P wymiana łożysk RA – w tamtym czasie było to dla mnie całkowicie nowe wyzwanie, więc skrupulatnie dokumentowałem cały proces.

W niniejszym dokumencie (iOptron CEM25P wymiana łożysk osi RA) opisuję wymianę łożysk osi RA w montażu iOptron CEM25p. Z pewnością dokument ten nie wyczerpuje tematu, jednak starałem się zawrzeć w nim najwięcej informacji, jakie udało mi się zebrać podczas wymiany łożysk.

Problem: w czasie obrotu osi RA, łożyska miały tendencję „hamować” całą oś. Objaw permanentnie występował, szczególnie uporczywie w bardzo ciepłych warunkach eksploatacji.

Po rozebraniu osi RA i wyjęciu obu łożysk, kręcąc nimi w dłoniach, miejscami dało się wyczuć lekki opór. Były to wybrakowane produkty lub fabrycznie zaistniałe uszkodzenia, nabyte podczas składania produktu.

Ujawnione usterki, należało wyeliminować, wymieniając wadliwe części na nowe, odpowiedniej jakości. Sposób demontażu starych łożysk oraz montażu nowych opisałem poniżej.

UWAGA! Poniższe czynności wymagają pewnej wprawy, jeżeli nie czujesz się na siłach, to lepiej będzie oddać montaż komuś, kto ma wprawę w „majstrowaniu” i nie będzie stanowić dla niego większej trudności, wykonanie wszystkich opisanych niżej czynności. Z pewnością ten opis, nie jest wolny od błędów, czego należy być świadomym. Nie biorę żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody powstałe w wyniku zastosowania niniejszego dokumentu. Wszystkie czynności wykonujesz na własne ryzyko.

(więcej…)

Aktualizacja firmware SynScan V4 controller (NEQ6 Pro)

PekDar — Sat, 25 Oct 2025 11:51:48 +0000

UWAGA – autor niniejszej instrukcji nie bierze żadnej odpowiedzialności za powstałe szkody, które mogą wystąpić po zastosowaniu niniejszej instrukcji. Wszystkie czynności opisane w niniejszej instrukcji podejmujesz na własne ryzyko.

Aktualizacja firmware SynScan – Wstęp

Od wersji 3.0 użytkownik może samodzielnie aktualizować oprogramowanie (Firmware) kontrolerów SynScan montaży NEQ. Wystarczy pobrać najnowszą wersję oprogramowania ze strony Sky-Watcher i wykonać aktualizację korzystając z niniejszego opisu.

Wymagania

SynScan™ kontroler w wersji 3.0 lub nowszy
Windows 8.1 lub nowszy
Dostępny port komunikacyjny RS-232C (COM DB9) w twoim PC
Sprzętowy konwerter RS232-USB w przypadku braku wbudowanego portu COM w Twoim PC
Oryginalny kabel komunikacyjny PC dostarczony razem z Twoim kontrolerem SynScan™
Zasilacz DC z wyjściem 12~14V/1A Wtyk o średnicy 2.1mm, otwór dodatni. Potrzebny do zasilenia montażu.

Przykładowy potrzebny sprzęt do aktualizacji oprogramowania SynScan

Przygotowanie do aktualizacji

Stwórz katalog o nazwie SynScan, najlepiej na dysku C:\

Otwórz stronę htt ps://www.skywatcher.com/download/software/

Pobierz i zapisz w katalogu SynScan pliki Loader oraz Firmware.

Windows program: SynScan Firmware Loader, Version 3.5 – kliknij w przycisk Download

SynScan V4 – strona z oprogramowaniem do pobrania

Zostanie zapisany plik: synscan_verXXXXXX_firmware_release.zip

gdzie XXXXXX – to nr wersji

Następnie pobierz Firmware: SynScan V4/V5 Hand Controller For All GO-TO Mounts, Version 4.39.21 – kliknij w przycisk Download

SynScan V4 – strona pobierania oprogramowania oraz firmware

Zostanie zapisany plik: synscanfirmwareloader_verXX.zip

gdzie XX – to nr wersji.

Połączenie urządzeń

Podłącz adapter USB-COM (RS232) do portu USB komputera.

SynScan – aktualizacja firmware – USB-COM adapter

Połącz męski wtyk COM adaptera z żeńskim wtykiem kabla COM kontrolera SynScan.

SynScan aktualizacja firmware – Połączenie COM pomiędzy Kontrolerem a laptopem

Podłącz wtyk RJ-11 kabla COM kontrolera do portu RJ-11 kontrolera. Upewnij się, że wtyk solidnie zaskoczył – powinno być słychać charakterystyczne “klik” podczas wkładania wtyczki w gniazdo kontrolera.

SynScan V4 COM RJ-11 podłączony

Połącz dedykowanym kablem kontroler z montażem – wtyk RJ45 → wtyk COM montażu.

SynScan aktualizacja firmware – połączone urządzenia

Uzyskaliśmy takie oto połączenie – wzór:

SynScan firmware update – połączone urządzenia

Aktualizacja firmware SynScan

Na kontrolerze wciśnij i trzymaj równocześnie dwa przyciski 0 i 8. Włącz zasilanie montażu.

Kontroler wyda dźwięk “bip” podczas startu a następnie wyświetli komunikat SynScan Update Ver…. jak na poniższym zdjęciu. Kontroler został ustawiony w trybie aktualizacji firmware.

SynScan – tryb aktualizacji firmware – Ver.2.4

Sprawdź nr portu COM w twoim systemie. Uruchom Zarządzanie komputerem I odszukaj port COM.

Zarzadzanie komputerem – COM port

Uruchom program SynScanFirmwareLoader.exe

SynScan V4 Update – widok plików

W oknie programu wyłącz opcję Auto-detect COM Port.

SynScan V4 Update – Loader – konfiguracja portu COM

Kliknij w przycisk HC. Version. Program spróbuje połączyć się z kontrolerem i pobrać informacje dot. Wersji sprzętu, Firmware oraz Bazy obiektów nieba.

Jeżeli program nie może skomunikować się z kontrolerem, włącz opcję Auto-detect COM Port i ponownie kliknij w przycisk HC. Version.

SynScan V4 Update – Loader – aktualna wersja firmware

Jeżeli program Loader nie może wykryć dostępnego portu COM, sprawdź połączenie między pilotem a komputerem.

Kliknij w przycisk Browse i wybierz plik SynScanVXXXX.ssf z katalogu SynScan.

SynScan V4 Update – Loader – Plik nowej wersji

Zaleca się włączyć opcję Enforce database update i dopiero wtedy kliknąć w przycisk Update, aby uruchomić procedurę aktualizacji.

SynScan V4 Update – Loader – Plik aktualizacji

Status aktualizacji można śledzić pod przyciskiem Update.

SynScan V4 Update – Loader – Wymazywanie zawartości pamięci ROM

SynScan V4 Update – Loader – Postęp aktualizacji Firmware

Aktualizacja ukończona pomyślnie.

SynScan V4 Update – Loader – Proces aktualizacji ukończony

Kliknij w przycisk HC. Version i sprawdź czy kontroler zgłosił nową wersję Firmware.

Aktualizacja w pełni się powiodła.

SynScan V4 Update – Loader – Nowa wersja firmware zainstalowana

Zamknij program i wyłącz zasilanie montażu.

Ponownie włącz zasilanie montażu i sprawdź czy kontroler zgłasza nową wersję firmware.

SynScan V4 – wersja firmware 04.39.21

Jak można zauważyć, proces aktualizacji firmware w kontrolerze SynScan V4, nie jest łatwy ale też nie sprawia specjalnych trudności. Ważne, aby wszystkie czynności opisane w niniejszej instrukcji wykonać w kolejności, skupieniu, z uwagą.

Mam nadzieję, że przedstawiony opis mógł być chodź trochę pomocny.

Warto nadmienić, że montaż doskonale spisuje się w terenie wraz z power bankiem PERUN II.

Kontroler SynScan GOTO – problem z przyciskami

PekDar — Sun, 13 Jul 2025 09:59:51 +0000

Pomimo, że artykuł ten ma już wiele lat świetlnych, wciąż wnosi wartość merytoryczną oraz wsparcie w aspektach technicznych dla użytkowników montaży SkyWatcher NEQ6Pro. Odświeżona treść oraz dostosowana zawartość do aktualnego silnika strony aby całość prezentowała się jak najlepiej.

Podczas użytkowania kontrolera, w pewnym momencie zauważyłem problemy z kontrolerem SynScan GOTO v4, przycisk ESC nie zawsze działa. Żyłem z tym jednak po pewnym czasie, lewy przycisk Ra również zaczął szwankować i nie zawsze łączył. W głowie zapaliła mi się czerwona lampka – coś trzeba z tym zrobić. Warto zauważyć, że problemy wystąpiły tuż po zakończeniu okresu gwarancji… przypadek ?

Dostępnych opcji nie było wiele, raptem dwie, albo wysyłam kontroler do serwisu i zapłacę nie małe pieniądze za naprawę, albo zrobię coś z tym sam. Moja natura majstrowania wzięła górę (jak zawsze) – Naprawa przycisków SynScan GOTO v4 – zabrałem się do samodzielnego rozwiązania problemu.

CZYTAJ DALEJ

EQDIRect dla montaży NEQ oraz EQ

PekDar — Sun, 29 Jun 2025 12:20:52 +0000

Kontroler GOTO jest super wygodny i praktyczny w użyciu, gdy chcesz popatrzeć na ciekawe obiekty nocnego nieba, własnym okiem przez okular zamocowany w wyciąg teleskopu. Możliwość szybkiego wyboru obiektu za pomocą kontrolera GOTO, jest nieoceniona. Możliwość podłączenia montażu bezpośrednio do komputera PC wielokrotnie zwiększa jego możliwości w porównaniu z tradycyjnym kontrolerem. Tu EQDirect dla montaży NEQ oraz EQ wkracza do akcji.

W astrofotografii, kontroler GOTO już niekoniecznie jest taki wygodny. Przyznam, że bywały momenty, w których wręcz mi przeszkadzał.
Zdecydowałem się wykluczyć kontroler, aby już nie pośredniczył w sterowaniu montażem a jego rolę przejęło Astroberry w połączeniu rozwiązaniem EQDIRect. Moje własne opracowanie bazuje na dostępnych w Internecie opisach dla EQDIRect.

Temat wydawał się prosty, jednak, gdy przyszło zbudować urządzenie własnoręcznie, to już nie było wszystko takie oczywiste. W sieci brakuje kilku ważnych informacji. Łatwo o błąd, który może poważnie uszkodzić elektronikę montażu oraz Astroberry bądź innego komputera, do którego podłączamy EQDIRect. Naprawa wspomnianych urządzeń może być bardzo kosztowna!
Gdy już zebrałem wszystkie potrzebne elementy „układanki”, kilka razy przeanalizowałem i sprawdziłem temat, złożyłem całość i z lekko drżącą ręką włączyłem zasilanie na montażu.

Na szczęście nic nie wybuchło 😉
Co więcej, wszystko działa i to jak!
Montaż słucha się i wykonuje wszystkie polecenia, wydawane mu za pomocą duetu, KStars+EKOS wraz ze sterownikiem EQMod z INDI a to wszystko razem znajduje się w Astroberry.

EQDirect dla montaży NEQ oraz EQ – konfiguracja w Astroberry

Oczywiście EQDIRect zadziała również z ASCOM oraz innym oprogramowaniem, które wymaga takiego rozwiązania technicznego do sterowania montażem Sky-Watcher EQ6, NEQ6Pro.

Działa naprawdę fajnie, nawet w warunkach małego mrozu – sprawdzone – spójrz na załączone zdjęcia 🙂

Aby zabezpieczyć drogi montaż przed uszkodzeniem, mój egzemplarz EQDIRect jest wyposażony w kilka dodatkowych zabezpieczeń elektrycznych.

Na przykładowych zdjęciach, montaż wraz z EQDirect doskonale spisuje się w terenie wraz z power bankiem PERUN II.

Jeżeli jesteś zainteresowany nabyciem EQDIRect w moim wykonaniu, zapraszam do KONTAKTU wypełniając formularz kontaktowy.

Mgławica Rozeta NGC 2237 – Caldwell 49

PekDar — Sun, 15 Jun 2025 14:00:47 +0000

Słowem wstępu

W niniejszym artykule, w jednym miejscu zebrałem najciekawsze informacje dotyczące całej mgławicy oraz jej wybranych obszarów. Informacje zawarte w niniejszej treści stanowią własne opracowanie na podstawie zebranych danych.

O samej mgławicy
Mgławica Rozeta (znana również jako Caldwell 49 ) to obszar H II (zjonizowany wodór) położony w pobliżu jednego końca gigantycznego obłoku molekularnego w Jednorożcu – region Drogi Mlecznej.

Rosette Nebula – NGC 2237 – Caldwell 49

Zauważono, że mgławica ma kształt przypominający ludzką czaszkę i jest czasami nazywana „Mgławicą Czaszki”. Nie należy jej mylić z obiektem oznaczonym jako NGC 246 , który również jest nazywany „Mgławicą Czaszki”.

Mgławica Rozeta NGC 2237 – Lokalizacja

Firmament – Współrzędne dla pozycji odniesienia mgławicy (Equatorial (J2000)):

RA, Dec: 06h30m54.6143s, +05d02m57.008s
RA, Dec [Deg]: 97.727560, 5.049169

Rosette Nebula – KStars – lokalizacja

Kompleks mgławicowy posiada następujące oznaczenia Nowego Katalogu Generalnego (NGC):

NGC 2237 – Część obszaru mgławicowego (stosowane również do określenia całej mgławicy)
NGC 2238 – Część mgławicowego regionu
NGC 2239 – Część mgławicowego regionu (Odkryta przez Johna Herschela)
NGC 2244 – Gromada otwarta wewnątrz mgławicy (Odkryte przez Johna Flamsteeda w 1690 r.)
NGC 2246 – Część mgławicowego regionu

Gromada i mgławica znajdują się w odległości 5000 lat świetlnych od Ziemi i mierzą około 130 lat świetlnych średnicy. Promieniowanie z młodych gwiazd pobudza atomy wodoru w mgławicy, powodując, że same emitują promieniowanie, tworząc mgławicę emisyjną, którą widzimy. Masę mgławicy szacuje się na około 10 000 mas Słońca.

Badanie mgławicy za pomocą Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra ujawniło obecność licznych nowo narodzonych gwiazd wewnątrz optycznej Mgławicy Rozeta i usianych gęstym obłokiem molekularnym. Łącznie w tym kompleksie gwiazdotwórczym znajduje się około 2500 młodych gwiazd, w tym masywne gwiazdy typu O HD 46223 i HD 46150, które są w głównej mierze odpowiedzialne za rozdmuchiwanie zjonizowanego pęcherzyka wodoru. Większość trwającej aktywności gwiazdotwórczej ma miejsce w gęstym obłoku molekularnym, na południowy wschód od bańki.

Widać także rozproszone promieniowanie rentgenowskie widoczne między gwiazdami w bańce. Przyczyną jest bardzo gorąca plazma o temperaturze od 1 do 10 milionów K. Jest to temperatura znacznie wyższa niż temperatura plazmy o temperaturze 10 000 K obserwowanej w obszarach H II i prawdopodobnie jest to spowodowane wiatrami rozgrzanymi przez szok elektryczny masywnych gwiazd typu O.

Region NGC 2237 – Część Mgławicy Rozeta

NGC 2237 jest częścią Mgławicy Rozeta, dużego regionu H II znajdującego się w gwiazdozbiorze Jednorożca (Monoceros). Jest jednym z kilku skatalogowanych obszarów mgławicy, obok NGC 2238, NGC 2239 i NGC 2246.

Główne cechy NGC 2237

Typ: Mgławica emisyjna (część Mgławicy Rozeta).
Odległość: Około 5 000–5 200 lat świetlnych od Ziemi.
Rozmiar: Cała Mgławica Rozeta ma średnicę około 130 lat świetlnych.
Struktura: Zawiera zjonizowany gaz wodorowy, który świeci pod wpływem promieniowania pobliskich młodych gwiazd.

Poniżej wyeksponowany cały obszar obejmujący regiony:

NGC2237
NGC2238
NGC2239
NGC2246

Regiony: NGC2237 NGC2238 NGC2239 NGC2246

Rola mgławicy w procesie formowania gwiazd

NGC 2237 jest częścią regionu formowania gwiazd, gdzie nowe gwiazdy rodzą się z zapadających się obłoków gazu i pyłu. Gromada otwarta NGC 2244, znajdująca się w centrum Mgławicy Rozeta, zawiera młode, masywne gwiazdy, które emitują silne promieniowanie i wiatry gwiazdowe, kształtując otaczającą mgławicę.

Obserwacje i znaczenie naukowe

Badania rentgenowskie (np. przy użyciu Chandra X-ray Observatory) ujawniły liczne młode gwiazdy osadzone w mgławicy.
Obserwacje w podczerwieni pomagają wykryć ukryte protogwiazdy, które wciąż formują się w gęstych obłokach molekularnych.
Szacuje się, że mgławica ma masę około 10 000 mas Słońca, co czyni ją ważnym obiektem do badań nad ewolucją gwiazd i dynamiką mgławic.

Region NGC 2238

NGC 2238 to część Mgławicy Rozeta, która jest regionem H II znajdującym się w gwiazdozbiorze Jednorożca. Jest to obszar intensywnej aktywności gwiazdotwórczej, gdzie młode gwiazdy emitują promieniowanie jonizujące, pobudzając atomy w mgławicy do świecenia.

W porównaniu do innych regionów H II, takich jak Mgławica Oriona (M42) czy Mgławica Laguna (M8), region NGC 2238 jest mniej intensywnie badany, ale nadal stanowi interesujący obszar formowania się gwiazd. Pod względem jasności, NGC 2238 ma wielkość gwiazdową około 6, co oznacza, że jest widoczna przez małe teleskopy i lornetki. Jeśli chodzi o rozmiar, NGC 2238 jest częścią większego kompleksu Mgławicy Rozeta, który ma średnicę około 130 lat świetlnych.

NGC 2238 to część Mgławicy Rozeta, która jest jednym z najbardziej fascynujących regionów gwiazdotwórczych w naszej galaktyce.

Formacja gwiazd w NGC 2238
Wewnątrz Mgławicy Rozeta, w tym w NGC 2238, znajdują się młode, gorące gwiazdy, które powstały z materii mgławicy około 4 miliony lat temu. Te gwiazdy emitują intensywne promieniowanie ultrafioletowe, które jonizuje gaz mgławicy, powodując jej świecenie.
Dodatkowo, wiatry gwiazdowe generowane przez te młode gwiazdy wydmuchały centralną część mgławicy, tworząc charakterystyczną pustkę otoczoną warstwami gazu i pyłu. To zjawisko jest typowe dla regionów H II, gdzie masywne gwiazdy wpływają na kształtowanie się otaczającej materii.

Struktura i obserwacje
NGC 2238, podobnie jak inne części Mgławicy Rozeta, jest mgławicą emisyjną, co oznacza, że jej gaz świeci dzięki jonizacji przez pobliskie gwiazdy.

Metody obserwacji NGC 2238

1. Obserwacje wizualne

Lornetki: Już niewielka lornetka o obiektywach 50 mm pozwala dostrzec fragmenty mgławicy w ciemnym niebie
Teleskopy: Do obserwacji większych struktur mgławicy zaleca się małe powiększenia (20–50x) oraz szerokokątne okulary
Filtry: Filtry UHC lub OIII pomagają wyodrębnić struktury mgławicy i zwiększyć kontrast

2. Fotografia astronomiczna

Kamery CCD: Wykorzystywane do rejestrowania mgławicy w różnych zakresach światła, w tym w H-alfa, co pozwala na uchwycenie szczegółów struktury gazowej.
Długie ekspozycje: Mgławica jest stosunkowo słaba, więc wymaga długich czasów naświetlania i odpowiedniego prowadzenia teleskopu.
Filtry wąskopasmowe: Filtry H-alfa i SII pozwalają na uchwycenie mgławicy w specyficznych długościach fali, co poprawia jakość zdjęć.

3. Obserwacje w podczerwieni

Teleskopy kosmiczne: Obserwacje w podczerwieni, np. za pomocą Kosmicznego Teleskopu Spitzer, pozwalają na badanie struktur ukrytych w pyłach mgławicy.
Noktowizory: Niektóre mgławice, w tym NGC 2238, można obserwować przy użyciu noktowizorów z filtrami H-alfa.

Region NGC 2239

NGC 2239 jest widoczna z obu półkul w określonych porach roku i ma jasność wizualną około 4.8 magnitudo, co oznacza, że jest ledwo dostrzegalna gołym okiem, ale łatwo widoczna przez lornetkę.
Znajduje się w odległości około 5 000 lat świetlnych od Ziemi i ma średnicę około 130 lat świetlnych.
To fascynujący obszar kosmosu, który jest aktywnym miejscem narodzin gwiazd!

Współrzędne obiektu – J2000
Right Ascension: 06h 31m 55s
Declination: +04° 56’ 34”

Region NGC 2246

Jest to region H II, czyli obszar, w którym intensywne promieniowanie młodych gwiazd jonizuje gaz, powodując jego świecenie. NGC 2246, znajduje się około 5 000 lat świetlnych od Ziemi i ma średnicę około 130 lat świetlnych. W jego wnętrzu znajduje się około 2 500 młodych gwiazd, w tym masywne gwiazdy typu O, które są odpowiedzialne za tworzenie bąbla jonizowanego gazu.

Regiony H II powstają w miejscach narodzin gwiazd, gdzie intensywne promieniowanie młodych, gorących gwiazd typu O i B powoduje jonizację otaczającego gazu.

Region H II w kontekście NGC 2246

NGC 2246 jest częścią Mgławicy Rozeta, która sama stanowi klasyczny przykład regionu H II. Młode, masywne gwiazdy w gromadzie NGC 2244 emitują potężne strumienie promieniowania ultrafioletowego, które jonizują wodór wokół nich. Proces ten prowadzi do powstania świecącego gazu, który sprawia, że mgławica jest widoczna w optycznym zakresie światła.

W regionach H II dochodzi również do procesów, które wpływają na dalsze powstawanie gwiazd. Silne wiatry gwiazdowe i ciśnienie promieniowania mogą sprężać gaz i pył, prowadząc do zapadania się obłoków i tworzenia nowych gwiazd. W przypadku Mgławicy Rozeta, która jest częścią olbrzymiego obłoku molekularnego, obserwuje się liczne tego typu procesy.

Regiony H II odgrywają kluczową rolę w ewolucji galaktyk, ponieważ regulują powstawanie nowych gwiazd i wpływają na rozkład gazu w przestrzeni. Dzięki badaniom takich obszarów, astronomowie mogą lepiej zrozumieć mechanizmy prowadzące do formowania się gwiazd i struktur w galaktykach.

Konkretne procesy tworzenia gwiazd w regionie H II, takie jak Mgławica Rozeta (w której skład wchodzi NGC 2246), obejmują:

1. Grawitacyjne zapadanie się obłoków molekularnych:

Prekursorem regionu H II jest olbrzymi obłok molekularny (GMC), składający się głównie z zimnego (10-20 K) wodoru molekularnego (H2)
W tych obłokach istnieją naturalne fluktuacje gęstości. Kiedy gęstość w pewnych obszarach staje się wystarczająco wysoka, a ciśnienie zewnętrzne nie jest w stanie przeciwdziałać sile grawitacji, fragmenty obłoku zaczynają się zapadać pod własnym ciężarem
Ten proces zapadania prowadzi do formowania się gęstych jąder, które są prekursorami protogwiazd

2. Indukowane formowanie gwiazd (Triggered Star Formation)

Wpływ masywnych, młodych gwiazd: W centralnej części Mgławicy Rozeta znajduje się młoda gromada otwarta NGC 2244, która zawiera wiele masywnych gwiazd typu O i B. Te gwiazdy są niezwykle gorące i emitują silne promieniowanie ultrafioletowe (UV) oraz potężne wiatry gwiazdowe.
Fronty jonizacyjne i fale uderzeniowe: Promieniowanie UV z tych gwiazd jonizuje otaczający gaz, tworząc gorący (ok. 10 000 K) zjonizowany obszar H II. Gorący gaz rozszerza się gwałtownie, tworząc front jonizacyjny i fale uderzeniowe, które rozchodzą się w chłodniejszym, gęstszym gazie molekularnym na obrzeżach obszaru H II
Kompresja i kolaps: Te fale uderzeniowe i ciśnienie promieniowania działają jak „spust” (trigger), ściskając i kompresując gęste regiony w otaczającym obłoku molekularnym. Zwiększona gęstość i ciśnienie w tych skompresowanych obszarach powoduje ich dalsze grawitacyjne zapadanie się, prowadząc do formowania się nowych protogwiazd
„Słonie trąby„ i globule Boka: Charakterystyczne dla regionów H II są ciemne, gęste struktury gazu i pyłu, często nazywane „słoniami trąbami” lub globulami Boka. Są to obszary, które są bardziej odporne na fotoewaporację (rozpraszanie przez promieniowanie UV) i w których nadal zachodzi intensywne formowanie się gwiazd. Promieniowanie z pobliskich gwiazd może nawet pomagać w kompresji materii w tych globulach, przyspieszając kolaps grawitacyjny.
Sekwencyjne formowanie gwiazd: Proces ten często przebiega sekwencyjnie. Nowo powstałe masywne gwiazdy w skompresowanych obszarach same zaczynają jonizować i ściskać otaczający gaz, prowadząc do kolejnych fal formowania gwiazd, rozprzestrzeniających się na zewnątrz od pierwotnego centrum

3. Procesy wewnętrzne w zapadających się rdzeniach (Formowanie Protogwiazd)

Fragmentacja obłoku: Zapadający się obłok molekularny fragmentuje się na mniejsze, gęste rdzenie
Akrecja: Materia z tych rdzeni nadal opada na centralne zagęszczenie, tworząc protogwiazdę. Protogwiazda świeci głównie w podczerwieni, ponieważ jest otoczona gęstym „kokonem” gazu i pyłu
Dyski protoplanetarne i dżety: Wokół protogwiazd często tworzą się dyski protoplanetarne, z których mogą powstawać planety. Z biegunów protogwiazd często emitowane są silne dżety, które usuwają nadmiar momentu pędu i wpływają na otaczające środowisko
Rozpoczęcie fuzji termojądrowej: Kiedy protogwiazda zgromadzi wystarczającą masę i jej jądro osiągnie odpowiednią temperaturę i ciśnienie, rozpoczynają się reakcje fuzji termojądrowej wodoru w hel. W tym momencie gwiazda staje się gwiazdą ciągu głównego

W przypadku NGC 2246, jako części Mgławicy Rozeta, te procesy są aktywnie obserwowane. Zapadające się ciemne globule, obszary intensywnej emisji rentgenowskiej od nowo narodzonych gwiazd (wykryte przez Chandra X-ray Observatory) oraz obecność młodych gromad gwiazdowych (jak NGC 2244) świadczą o dynamicznym i ciągłym procesie formowania się gwiazd, często wyzwalanym przez promieniowanie i wiatry masywnych gwiazd już istniejących w tym regionie.

Klaster Gwiazd NGC 2244 (Caldwell 50)

Gromada Otwarta w Mgławicy Rozeta, jest ściśle związana z samą mgławicą (jej centrum), znana również jako Gromada Satelitarna lub Caldwell 50, jest to młoda gromada otwarta w gwiazdozbiorze Jednorożca (Monoceros).

Gwiazdy NGC 2244 powstały z materii Mgławicy Rozeta w ciągu ostatnich kilku milionów lat.
Ich promieniowanie ultrafioletowe jonizuje otaczający gaz wodorowy, powodując świecenie mgławicy.
Gromada jest odpowiedzialna za centralną wnękę w Mgławicy Rozeta, utworzoną przez wiatry gwiazdowe, które wypychają gaz i pył na zewnątrz gromady.

Region: NGC2244

Kluczowe cechy gromady

Odległość: Około 5 200 lat świetlnych od Ziemi.
Wiek: Mniej niż 5 milionów lat.
Rozmiar: Gromada ma promień około 18 lat świetlnych.
Jasność: Ma pozorną wielkość gwiazdową 4,8, co czyni ją widoczną przez lornetkę.

Najważniejsze Gwiazdy

HD 46223: Masywna, bardzo gorąca gwiazda typu O4V, około 400 000 razy jaśniejsza od Słońca i 50 razy masywniejsza. Jest jedną z najbardziej energetycznych gwiazd w tym regionie. Temp. Powierzchni: Około 40 000 K (Kelwinów).
HD 46150: Gwiazda typu O5V, o jasności 450 000 razy większej niż Słońce i masie do 60 razy większej.

Gwiazdy te emitują intensywne promieniowanie i wiatry gwiazdowe, które kształtują otaczającą mgławicę.

Gwiazdy: HD46223, HD46150

Znaczenie klastra NGC 2244 w astronomii

NGC 2244 ma duże znaczenie w astronomii ze względu na swoją rolę w procesach formowania gwiazd oraz interakcję z otaczającą Mgławicą Rozeta. Oto dlaczego astronomowie badają tę gromadę:

Młode, masywne gwiazdy – NGC 2244 zawiera gorące, masywne gwiazdy typu O, które należą do najbardziej jasnych i energetycznych gwiazd we Wszechświecie. Emitują one intensywne promieniowanie ultrafioletowe, które jonizuje otaczający gaz wodorowy, powodując świecenie Mgławicy Rozeta
Wpływ gwiazd na otoczenie – Silne wiatry gwiazdowe pochodzące z gwiazd NGC 2244 wypychają gaz i pył, tworząc centralną wnękę w Mgławicy Rozeta. Proces ten pomaga astronomom zrozumieć, w jaki sposób masywne gwiazdy kształtują swoje otoczenie i wpływają na przyszłe formowanie gwiazd.
Badania nad formowaniem gwiazd – NGC 2244 jest stosunkowo młodą gromadą (ma mniej niż 5 milionów lat), co czyni ją doskonałym obiektem do badania wczesnych etapów ewolucji gwiazd. Obserwacje tej gromady pomagają naukowcom lepiej zrozumieć, jak powstają, ewoluują i oddziałują gwiazdy.
Obserwacje w promieniowaniu rentgenowskim i podczerwonym – Astronomowie wykorzystują teleskopy, takie jak Chandra X-ray Observatory i Spitzer Space Telescope, aby badać gromadę w zakresie promieniowania rentgenowskiego i podczerwonego. Te obserwacje pozwalają odkryć ukryte młode gwiazdy, które wciąż są otoczone gazem i pyłem, dostarczając cennych informacji o narodzinach gwiazd.
Okno na ewolucję galaktyk – Ponieważ NGC 2244 jest częścią większego regionu H II (jonizowanego obłoku wodoru), jej badania pomagają astronomom zrozumieć, w jaki sposób podobne mgławice przyczyniają się do wzbogacania chemicznego i ewolucji galaktyk.

Jak astronomowie obserwują NGC 2244 za pomocą różnych teleskopów?

Astronomowie badają NGC 2244 i Mgławicę Rozeta przy użyciu różnych teleskopów, które obserwują różne zakresy promieniowania elektromagnetycznego. Każdy typ obserwacji dostarcza unikalnych informacji o strukturze, składzie i procesach zachodzących w gromadzie oraz otaczającej mgławicy.

1. Obserwacje w świetle widzialnym – Teleskopy optyczne, takie jak Hubble Space Telescope (HST) oraz naziemne teleskopy, rejestrują światło widzialne emitowane przez gwiazdy i zjonizowany gaz mgławicy. Pozwalają na szczegółowe badania struktury gromady, rozmieszczenia gwiazd oraz ich jasności.

Przykłady teleskopów:
Hubble Space Telescope (HST)
Very Large Telescope (VLT) – ESO
Keck Observatory

2. Obserwacje w podczerwieni – Teleskopy podczerwone, takie jak Spitzer Space Telescope i James Webb Space Telescope (JWST), pozwalają na obserwację młodych gwiazd ukrytych w gazie i pyłach.
Podczerwień przechodzi przez obłoki pyłu, ujawniając procesy formowania nowych gwiazd.

Przykłady teleskopów:
Spitzer Space Telescope (NASA)
James Webb Space Telescope (JWST)
Infrared Astronomical Satellite (IRAS)

3. Obserwacje w promieniowaniu rentgenowskim – Chandra X-ray Observatory bada wysokoenergetyczne promieniowanie rentgenowskie emitowane przez gorące, młode gwiazdy w NGC 2244.
Pomaga w identyfikacji gwiazd neutronowych, czarnych dziur oraz procesów związanych z silnymi wiatrami gwiazdowymi.

Przykłady teleskopów:
Chandra X-ray Observatory (NASA)
XMM-Newton (ESA)

4. Obserwacje radiowe – Radioteleskopy, takie jak ALMA i VLA, badają chłodne obłoki gazu i pyłu, które mogą być miejscem narodzin nowych gwiazd.

Przykłady teleskopów:
Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA)
Very Large Array (VLA)
Green Bank Telescope (GBT)

Dlaczego używa się różnych teleskopów?
Każdy zakres promieniowania elektromagnetycznego dostarcza unikalnych informacji o NGC 2244 i Mgławicy Rozeta:

Światło widzialne → Struktura mgławicy i rozmieszczenie gwiazd.
Podczerwień → Ukryte młode gwiazdy i procesy formowania.
Rentgen → Gorące, masywne gwiazdy i ich wpływ na otoczenie.
Radio → Chłodne obłoki gazu i pyłu, z których powstają nowe gwiazdy.

Pomagają w analizie składu chemicznego mgławicy oraz dynamiki gazu.

Podsumowanie

Mgławica Rozeta dostarcza cennych informacji o procesach ewolucji gwiazd i wpływie masywnych gwiazd na swoje otoczenie, co czyni ją jednym z najważniejszych obiektów badań w astrofizyce.

Bibliografia:
https://en.wikipedia.org/wiki/Rosette_Nebula
https://www.nasa.gov/image-article/rosette-nebula/
http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-basic?Ident=NGC+2237
https://theskylive.com/sky/deepsky/ngc2239-object
https://theskylive.com/sky/deepsky/ngc2246-rosette-b-object

http://cdsportal.u-strasbg.fr/?target=NGC%202238%20
http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=NGC%202238
http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-basic?Ident=NGC+2237
https://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/objsearch?extend=no&hconst=73&omegam=0.27&omegav=0.73&corr_z=1&out_csys=Equatorial&out_equinox=J2000.0&obj_sort=RA+or+Longitude&of=pre_text&zv_breaker=30000.0&list_limit=5&img_stamp=YES&objname=NGC%202238
https://pl.wikipedia.org/wiki/NGC_246

Nowość na stronie: Powiększanie zdjęć z lupą!

PekDar — Sat, 07 Jun 2025 12:25:50 +0000

Strona zyskała nową funkcjonalność: Powiększanie zdjęć z lupą wybranych obszarów zdjęcia!

Lupa – działa z wybranymi zdjęciami, które w wysokiej rozdzielczości oferują więcej szczegółów, które można obejrzeć właśnie za pomocą wspomnianej lupy.
Poprzednia funkcjonalność powiększania zdjęć aby oglądnąć szczegóły, nieszczególnie „lubiła” się z różnymi przeglądarkami. Nowa funkcjonalność jest dużo bardziej przyjazna.
Działa lepiej na dużych wyświetlaczach.

Plejady – Lupa w użyciu

Mgławica Serce – Lupa w użyciu

Zachęcam do oglądnięcia / odkrycia szczegółów na dostępnych zdjęciach:

Mgławica Serce w sąsiedztwie pyłu: https://astrophotography.pekdar.net/ic-1805-mglawica-serce-i-pyl-miedzygwiezdny/
Plejady: https://astrophotography.pekdar.net/m45-plejady/
Mgławica dusza: https://astrophotography.pekdar.net/ic-1848-mglawica-dusza/
Mgławica Serce: https://astrophotography.pekdar.net/ic-1805-mglawica-serce/
Barnard 33 (głowa konia): https://astrophotography.pekdar.net/barnard-33-na-tle-ic-434-ngc-2023-ngc-2024-asas-053739-0146-3/
Plejady (inna sesja foto): https://astrophotography.pekdar.net/m45-plejady-2/
Mgławica Laguna: https://astrophotography.pekdar.net/m8-ngc-6533-mglawica-laguna-2/

Powerbank DIY – domowej roboty

PekDar — Fri, 11 Oct 2024 13:32:08 +0000

Podczas sesji astrofotograficznej w terenie, szczególnie wiosną lub jesienią występuje rosa. Mokry obiektyw uniemożliwia fotografowanie, więc trzeba zadbać o możliwość jego osuszania a jeszcze lepiej zapobiec zjawisku roszenia w trakcie sesji fotograficznej.
Grzałka-taśma zasilana z portu USB Powerbank DIY – domowej roboty idealnie nadaje się do ograniczenia rosy na obiektywie a nawet jej całkowitego wyeliminowania.

Mobile Power Bank with two USB fast charging ports
12 Ah

Przez wiele lat użytkowałem wiele różnych, małych, podróżnych powerbanków komercyjnego wykonania, do ładowania mojego telefonu lub zasilania wspomnianej grzałki. Zepsuły się wszystkie po okresie dwóch lat użytkowania z wyjątkiem jednego, który działa po dziś dzień. Jest wyjątkiem, już niedostępnym w sprzedaży. Każdy komercyjny egzemplarz psuł się niemal w ten sam sposób, z tych samych powodów. Pierwszy powód to duża ilość wody zgromadzonej na urządzeniu, doprowadzała do zwarcia. Drugi częstszy powód awarii to ujemna temperatura, w której użytkowałem powerbank, zakres od -1 do -8 C.

Mobile Power Bank with two USB fast charging ports
12 Ah

Borykałem się z próbami samodzielnej naprawy usterek, gdy już gwarancja producenta minęła. Dla tych egzemplarzy, które przetrwały „bujałem” się z serwisem gwarancyjnym, który najczęściej zwracał mi pieniądze zamiast naprawionego urządzenia. Za każdym razem, gdy jechałem fotografować nocne niebo, zastanawiałem się – który z dwóch powebanków zepsuje się tym razem?
Irytacja sięgnęła zenitu, gdy padły mi oba powerbanki jednej nocy w temperaturze -3C. Komercyjne powerbanki, które mogą pracować w temperaturach ujemnych, kosztują zdecydowanie za dużo w stosunku do oferowanej pojemności oraz oferowanej funkcjonalności.

Mobile Power Bank with two USB fast charging ports
12 Ah

Usiadłem do komputera i zacząłem pracować nad własnym powerbankiem, który nie zdechnie mi w czasie użytkowania go w minus kilku stopniach. Zdefiniowałem własne wymagania i po dwóch miesiącach przysłowiowej dłubaniny po godzinach, stworzyłem prototyp, który działał bez większych zastrzeżeń. Wiedziałem, że prototyp będzie posiadał ukryte wady, z których jeszcze wtedy, nie zdawałem sobie sprawy. Pomyślałem, że moje dzieci mogą być świetnymi użytkownikami testującymi mój pomysł. Wykonałem po egzemplarzu dla każdego z nich oraz dwie sztuki dla siebie.

Przez ponad rok użytkowania wszystkich egzemplarzy, ujawniły się wady konstrukcyjne oraz funkcjonalne, które łatwo było skorygować. W czasie użytkowania wpadłem na pomysł, aby dodać mały panel PV, który może podładować powerbank w terenie na słońcu. Nie daje wiele dodatkowej energii, ale zawsze chodź trochę zmniejszy zużycie energii z powerbanku.

Mobile Power Banks with two USB fast charging ports
12 Ah

Przez cały czas użytkowania wykonanych powerbanków, woziłem je ze sobą prawie wszędzie. Użytkowałem w ujemnej temperaturze w zakresie od -1C do -13C.
Żaden z wykonanych egzemplarzy nie padł. Jedynie pojemność zastosowanych z odzysku ogniw zmniejszyła swoją pojemność, co w większości przypadków jest normalnym zjawiskiem, gdy stosujesz używane i raczej stare ogniwa zasilania. Wszystko się zużywa. Wymieniłem tylko te ogniwa, które były słabsze i korzystałem z powerbanku dalej.
Dziś korzystam już z nowej, ostatecznej wersji, z której jestem bardzo zadowolony i nie zamierzam więcej kupować komercyjnych powerbanków, które nie spełniają moich oczekiwań.

Ma tylko jedną wadę, jest stosunkowo dużym urządzeniem w porównaniu do komercyjnych o tej samej pojemności, gdzieś musiałem upchać całą elektronikę, wymienne ogniwa i panel PV.
Osobiście, wielkość mi nie przeszkadza. Gdy jadę w teren na sesję fotograficzną czy z innego powodu, wrzucam powerbank do plecaka czy torby i wio przed siebie 🙂

Na zdjęciach widoczne powerbanki, które wykonałem dla moich dzieci 🙂

Mobile Power Banks with two USB fast charging ports
12 Ah

Najważniejsze funkcjonalności i możliwości powerbanka to:
– wymiana zużytych ogniw na nowe, bez wymiany całego powerbanku zdecydowanie zmniejsza koszt użytkowania jego,
– zastosowanie różnych pojemności ogniw dostępnych na rynku. Mogę zwiększać lub zmniejszać pojemność powerbanku, raczej wolę zwiększać 😉
– panel PV zawsze trochę pomaga w ładowaniu urządzeń i pozwala zaoszczędzić energię w samym powerbanku,
– porty ładowania USB-A obsługują tryb szybkiego ładowania,
– możliwość ładowania powerbanka w trybie szybkiego ładowania poprzez port USB-C,
– możliwość ładowania powerbanka w standardowym trybie za pomocą portu micro-USB,
– wyświetlacz poziomu % dostępnej energii.

PERUN II – Mobilny Bank Energii i Przeciwwaga do Astrofotografii

PekDar — Sun, 15 Sep 2024 13:31:21 +0000

Na rynku można znaleźć wiele, różnych banków zasilania (power bank).

PERUN II – mdel 3D

Niestety większość z dostępnych rozwiązań nie spełnia specyficznych wymagań w zakresie dostępnej mocy, mobilności oraz małych rozmiarów dla Astrofotografii. Szczególnie, możliwość zabrania banku zasilania na pokład samolotu przy obecnie obowiązujących limitach mocy w kontekście regulacji dot. bezpieczeństwa, przypadających na jeden akumulator.

W odpowiedzi na w.w. wymagania oraz potrzeby powstał „PERUN II”. Jest to mobilny bank energii astrofotografii.

Dlaczego „PERUN” ? Jest to bóg piorunów i błyskawic starożytnej religii słowiańskiej. Nazwa oddaje charakter niniejszego projektu i sporej ilości energii jaką udało się zgromadzić w naprawdę niewielkich wymiarach PERUN II.

Podczas użytkowania pierwszej publicznej wersji PERUN, skrupulatnie notowałem wszystkie jej braki niedociągnięcia jak i sugestie użytkowników, które okazały się bardzo cenne w pracy nad ulepszoną wersją.

Po ponad 2 latach pracy od powstania wersji pierwszej, światło dzienne ujrzał PERUN II. Pierwszy prototyp był bardzo udany, szybko przeszedł kilka testów w terenie. W niedługim czasie powstał drugi egzemplarz, który już był bliski ideału, jaki stawiałem sobie za cel. Trzecia wersja (obecna) stała się wersją finalną (1.0) zawierającą większą część ulepszeń bazujących na zebranych notatkach oraz cennych sugestiach użytkowników. Udało się zaimplementować najważniejsze punkty z długiej listy pomysłów oraz życzeń.

Jak powstał PERUN II

Do pierwszej wersji PERUN, dodałem nowe funkcjonalności zgłoszone przez użytkowników oraz inne opierające się na potrzebach własnych, które jak się okazało później, zostały również docenione przez nowych użytkowników. Tak powstała nowa lista wymagań, zawierająca zmiany oraz ulepszenia, składające się na nowy cel projektu.

Cel projektu – ważniejsze punkty

Zasilanie dla wybranych urządzeń astrofotograficznych / astronomicznych w terenie, bez dostępu do stałego źródła zasilania.
Możliwość zabrania Perun-a na pokład samolotu, bazując na obowiązujących (Luty 2024) wymaganiach przepisów oraz innych regulacji dotyczących bezpieczeństwa transportu banków energii.
Wykorzystanie źródła zasilania jako przeciwwagi dla montażu. Zaprojektowane tak, aby idealnie równoważyć montaże klasy np.: NEQ6 czy iOptron.
Podwojenie dostępnej ilości mocy oraz ilości dostępnych portów zasilania łącząc ze sobą dwa egzemplarze PERUN-a.
Możliwość szybkiego naładowania / podładowania kompletu akumulatorów, bez zdejmowania akumulatorów z korpusu PERUN-a.

Specyfikacja techniczna: Mobilny Bank Energii PERUN II

PERUN II obsługuje sześć sztuk akumulatorów model: NP-F950/960/970 lub kompatybilne.

Można je zakupić w większości sklepów oferujących sprzęt fotograficzny oraz filmowy.

Akumulator model: NP-F970 – widok od spodu

Przykładowa specyfikacja akumulatora, który należy kupić osobno we własnym zakresie:

litowo-jonowy akumulator,
napięcie 7.2 VDC,
pojemność 8600 mAh,
wyposażony w chip, kompatybilny z InfoLithium,
standardowa gwarancja producenta – 12 miesięcy,
wolny od efektu pamięci,
Suma mocy sześciu sztuk w dyspozycji: 371,5 Wh

Akumulator model: NP-F970 – widok z góry

Akumulatory model NP-F970 do pełnego naładowania (100%) wymagają ładowarkę standardu NP-F lub kompatybilną, którą należy kupić osobno we własnym zakresie.

Oryginalna ładowarka – model: NP-F970

Opcjonalnie – Dedykowana szybka ładowarka dla akumulatorów, model NPF-970.

PERUN C970 – Szybka ładowarka dla baterii model: NP-F970

Około 9–10 [h] nieprzerwanego fotografowania dla konfiguracji:

montaż CEM25P,
MGen II guider,
kamera AITK HORIZON RGB CMOS

Otwór korpusu średnicą pasuje na pręt przeciwwagi montażu iOptron oraz po zastosowaniu dedykowanej redukcji, pasuje również na pręt przeciwwagi montażu NEQ6Pro oraz innych montaży, zgodnych średnicą pręta przeciwwagi z montażami iOptron lub NEQ6Pro.

Przykładowa lista urządzeń, na których PERUN II został z powodzeniem przetestowany:

Lacerta MGen2 + kamera CCD (guider)
Omegon Pro CCD (guider camera)
Kamera CMOS ATIK Horizon RGB
Kamera ASI 2600MC Pro
RaspBerry PI4 (Astroberry)
Asi Air (zapotrzebowanie na prąd do 5A w szczycie)
Asi Air Plus (zapotrzebowanie na prąd do 5A w szczycie)
Montaż paralaktyczny CEM25p
Montaż paralaktyczny CEM26
Montaż paralaktyczny HEQ5
Montaż paralaktyczny NEQ6Pro
Montaż paralaktyczny NYX-101
2x grzałka USB zasilana z portu USB
Ładowanie telefonu lub innego power bank z portu USB

Wymiary obudowy korpusu – bez akumulatorów, blokad akumulatorów, włączników, maskownicy portu ładowania oraz śrub blokujących korpus.

PERUN II – Wymiary korpusu bez blokad baterii

X → 124 [mm] +- 1 [mm]

Y → 134 [mm] +- 1 [mm]

Z → 56 [mm] +- 1 [mm]

Wymiar całkowity korpusu włącznie z akumulatorami (model NPF-970) oraz wystającymi elementami poza obrys główny obudowy korpusu:

PERUN II – Wymiary całkowite

X → 129 [mm] +- 1 [mm]

Y → 142 [mm] +- 1 [mm]

Z → 162 [mm] +- 1 [mm]

Specyfikacja funkcjonalna

Filtrowanie prądu wejściowego przetwornicy.
Filtrowanie prądu wyjściowego przetwornicy.
Zabezpieczenie przeciw przepięciowe na portach zasilania 12 VDC.
Zabezpieczenie przeciw przepięciowe na wejściu przetwornic.
Filtrowanie zakłóceń elektromagnetycznych na portach zasilania.
Filtrowanie zakłóceń elektrycznych na portach zasilania.
Dwie przetwornice pracujące równolegle – w przypadku awarii jednej z przetwornic, zapewniona* ciągłość pracy z połową dostępnej mocy 4 [A].
Główny włącznik zasilania.
Dedykowany włącznik zasilania dla każdego portu zasilania.
Dedykowana sygnalizacja LED stanu zasilania każdego portu.
Wskaźnik LED poziomu naładowania akumulatorów.
Dedykowany port szybkiego ładowania akumulatorów oraz łączenia PERUN II (2x więcej dostępnej energii).
Możliwość zabrania na pokład samolotu.
Bardzo wysoki stosunek energii do masy transportowanej na pokładzie samolotu.
PERUN II sam sobą stanowi przeciwwagę dla urządzeń zawieszonych na montażu. Im więcej akumulatorów zastosowanych w PERUN II, tym większą przeciwwagę stanowi. Jednocześnie oferując więcej energii do dyspozycji.
HOT-SWAP akumulatorów w czasie pracy.

* – zależy od charakteru awarii przetwornicy.

Charakterystyka PERUN II

Źródłem zasilania są akumulatory o napięciu 7.2 VDC każdy. Połączone równolegle.

Podczas pracy, napięcie samoczynnie ulega obniżeniu proporcjonalnie do stanu rozładowania akumulatorów.

PERUN II wraz z kompletem (6 szt.) akumulatorów, model: NP-F970

Suma prądów zasilanych urządzeń jednocześnie nie może przekroczyć 8 [A],
Dwie przetwornice pracujące równolegle, utrzymują ciągłość pracy. W przypadku awarii jednej z przetwornic, druga zapewnia kontynuację pracy z połową ( 4 [A] ) dostępnej mocy,
PERUN II bez obciążenia, praktycznie nie generuje ciepła, zatem nie wymaga aktywnego chłodzenia,
Posiada trzy porty zasilania 12VDC. Każdy port zasilania, posiada zabezpieczenie prądowe wielkości 5 [A]. W zestawie znajduje się jeden zapasowy bezpiecznik o mocy 5 [A].

PERUN II jest w stanie obsłużyć krótko prądy większe od nominalnego prądu pracy 8 [A]. Jednakowoż podłączone urządzenia należy chronić przed uszkodzeniem,
Napięcie na portach zasilania podłączanych urządzeń wynosi pomiędzy: 12.2 – 12.9 VDC,
Wskaźnik poziomu naładowania akumulatorów,

PERUN II – Wskaźnik poziomu naładowania akumulatorów

Dwa porty USB 5 VDC – ładowanie lub zasilanie urządzeń podłączanych do portu USB-A, np.:

- grzałka,
- telefon
Porty USB dysponują mocą prądu max. 3 [A], można zasilać lub ładować dowolne urządzenie zasilane portem USB, którego „protokół” poprawnie rozpozna port ładowania USB,
Dedykowany port ładowania akumulatorów za pomocą dedykowanej szybkiej ładowarki. Ten sam port służy również do łączenia PERUN II w „łańcuch” – dwukrotne zwiększenie dostępnej energii – patrz rozdział łączenie PERUN II – 2x więcej dostępnej energii

PERUN II – Dedykowany port ładowania akumulatorów model NP-F970

HOT-SWAP akumulatorów

Jeżeli posiadasz więcej akumulatorów niż 6 szt., możesz wymienić obecnie używane, które już są rozładowane lub bliskie wyczerpaniu energii na nowe w pełni naładowane jeszcze w trakcie sesji fotograficznej.

Musisz pamiętać, że akumulatory stosowane z PERUN II nie są identyczne (mimo że to ten sam model i produkt) i rozładowują się wzajemnie nie równomiernie. Aby uniknąć sytuacji, w której podczas wymiany akumulatorów, nagle zabraknie energii do zasilania podłączonych urządzeń, wymieniaj akumulatory po jednym.

Procedura wymiany akumulatora w czasie sesji fotograficznej została opisana w instrukcji użytkownika.

PERUN Charger 970 - Opcjonalnie

Opcjonalnie można zakupić dedykowaną, szybką ładowarkę (PERUN C970) dla akumulatorów model NP-F970 lub kompatybilne.

Ładowarka PERUN C970 obsługuje wyłącznie akumulatory model NP-F970 lub kompatybilne z PERUN II. Stosowanie ładowarki z innym modelem akumulatora grozi zniszczeniem akumulatora (w skrajnym przypadku nawet pożarem), ładowarki oraz PERUN II za co autor jak i producent nie ponoszą żadnej odpowiedzialności.

PERUN C970 ładuje akumulator model NP-F970 maksymalnie do poziomu około 80% +-5% jego pojemności. Podane wartości procentowe są orientacyjne.

Specyfikacja - PERUN C970

Wymiary zewnętrzne obudowy:

PERUN C970 – wymiary obudowy

X → 205 [mm] +- 1 [mm]

Y → 56 [mm] +- 1[mm]

Z → 95 [mm] +- 1 [mm]

Wymiary całkowite (włącznie z elementami wystającymi poza obrys główny obudowy):

PERUN C970 – wymiary całkowite – włącznie z wystającymi elementami poza obrys obudowy

X → 208 [mm] +- 1 [mm]

Y → 61 [mm] +- 1 [mm]

Z → 95 [mm] +- 1 [mm]

Gniazdo zasilania AC ładowarki jest standardem zgodne z gniazdami zasilania w zasilaczach komputerów PC.

Pomiędzy gniazdem zasilania AC a włącznikiem głównym znajduje się zabezpieczenie prądowe. Standardowy, szklany bezpiecznik 10 [A].

PERUN C970 – gniazdo zasilania AC wraz z włącznikiem zasilania

Wyświetlacz informacji procesu ładowania reprezentuje informacje takie jak:

Temperatura panująca wewnątrz ładowarki, tuż przy przetwornicach. Bezpieczny zakres temp. Pracy to 0 – 85 [C].
Bieżąca wartość prądu ładowania akumulatorów.
Bieżąca wartość napięcia ładowania akumulatorów.

PERUN C970 – Wyświetlacz informacji procesu ładowania

Aktywne chłodzenie – wentylator PWM.

PERUN C970 – Widok otworów wentylacyjnych

W trakcie procesu ładowania, na wyświetlaczu informacji można zobaczyć wielkość prądu [A] z jaką są ładowane akumulatory oraz napięcie [V]. W trakcie procesu ładowania ładowarka nagrzewa się. Jeżeli wewnątrz ładowarki temperatura osiągnie > 30 [C] zostanie uruchomiony wentylator aby chłodzić wnętrze ładowarki.

PERUN II oraz PERUN C970 – proces ładowania akumulatorów

Łączenie PERUN II - 2x więcej dostępnej energii

Jeżeli posiadasz dwa egzemplarze PERUN II, może je połączyć, aby zwiększyć aż dwukrotnie ilość dostępnej energii a tym samym dwukrotnie wydłużyć czas pracy Twojego zestawu astrofotograficznego.

Aby połączyć ze sobą PERUN-y, potrzebny będzie dedykowany kabel ładowania / łączenia PERUN-ów dostarczany w zestawie wraz z PERUN II.

Procedura łączenia PERUN II została opisana w instrukcji użytkownika.

Połączone 2x PERUN II

Połączenie obu PERUN II w wymieniony sposób zapewnia dynamiczne równoważenie poziomu rozładowania obu PERUN II oraz możesz zasilać do sześciu urządzeń jednocześnie i każde otrzyma tyle energii ile jest potrzebne.

W zestawie

Korpus – sześć portów na akumulator model: NP-F950/960/970, (akumulatory wraz z ładowarką należy kupić oddzielnie),
PERUN II – Korpus
Dwie blokady zabezpieczające akumulatory przed niekontrolowanym wysunięciem z portu – w przypadku odwrotnego mocowania na pręcie przeciwwagi,
PERUN II – Blokady baterii
Zapasowy bezpiecznik,
PERUN II – Bezpiecznik prądowo / przepięciowy
Komplet trzech przewodów zasilania w tym jeden z filtrem ferrytowym,
PERUN II – Kabel zasilania dla urządzeń zasilanych z PERUN-a
Dwie śruby blokujące korpus na pręcie przeciwwagi,
PERUN II – Śruby blokujące korpus na pręcie przeciwwagi
Reduktor średnicy pręta przeciwwagi dla montaży wyposażonych w pręt przeciwwagi o średnicy mniejszej niż 19,9 [mm], np. montaże: EQ, HEQ, NEQ.
PERUN II – Adapter średnicy pręta przeciwwagi
PERUN II – Adapter w użyciu
Komplet 6 szt. osłon na akumulatory model: NP-F970,

Porównanie

Rozwiązanie konkurencyjne, na dzień 22.1.2024 już niedostępne: https://www.ioptron.com/product-p/8128.htm

– PowerWeight^TM CW Battery – firmy iOptron dysponuje maksymalną mocą 96Wh w cenie 158 USD (cena z 2020 – nie aktualna, bez doliczonego cła oraz bez podatku VAT 23%), który można zabrać na pokład samolotu.

Aby zapewnić ilość potrzebnej mocy porównywalnej z oferowaną przez Perun, należy zakupić 4 szt. PowerWeight^TM CW Battery, co w przeliczeniu daje nam:

4 x PowerWeight^TM CW Battery 96W = 384Wh,

Kurs USD/PLN = 3.86 zł na dzień 06.9.2024

koszt 4 x 609,88 zł = 2439,52 zł brutto, Koszt 1Wh = 6,35 zł brutto

Zestaw astrofotograficzny: Montaż paralaktyczny NEQ6Pro mod, 2x PERUN II połączone w jeden powerbank, kamera CMOS, Teleskop 6 cali oraz sterownik Astroberry + dodatki

Nie jest możliwe założenie 4 szt. PowerWeightTM CW Battery na pręt przeciwwagi montażu (CEM 25P). Nawet jak zastosuję przedłużkę pręta przeciwwagi to zmieszczę na nim maksymalnie 2 szt. PowerWeightTM CW Battery co zapewnia mi tylko połowę potrzebnej mocy do zasilania mojego zestawu astrofotograficznego w czasie całej nocy astrofotograficznej (średnio 8h fotografowania).

– PERUN II – dysponuje maksymalną mocą 371.5 Wh w cenie (199 EUR body + 132 EUR za 6 szt. baterii = 331 EUR) 1423,3 zł brutto -> Koszt 1Wh = 3,83 zł brutto. To jest blisko o połowę TANIEJ!

Jeżeli doliczymy cło oraz podatki do PowerWeightTM CW Battery to różnica będzie jeszcze większa, na korzyść PERUN II. Po niniejszym artykule o przewadze funkcjonalnej PERUN II przytaczać już chyba nie muszę.

Należy zauważyć, że PERUN II objętościowo zajmuje mniej miejsca niż 1 szt. PowerWeight^TM CW Battery ! Zatem istnieje możliwość dołożenia jeszcze jednego PERUN II na ten sam pręt przeciwwagi (patrz zdjęcie obok) co w sumie zapewni aż 743 Wh mocy! Jeżeli udało by się zmieścić 3 szt. PERUN II, wtedy jednostkę mocy Watt należy zmieniać już kW !

Jeśli jesteś zainteresowany zakupem PERUN-a, skontaktuj się ze mną. Adres e-mail można znaleźć w stopce strony lub wypełnij formularz kontaktowy. Możesz również skontaktować się ze mną przez Messenger / WhatsApp / Signal.

UWAGA! – podane ceny są orientacyjne (z dużą dokładnością). Ostateczna wycena może się nieznacznie różnić ze względu na wzrost inflacji cen komponentów potrzebnych do budowy PERUN i ich dostępność lub dostępność zamienników oraz obowiązujące podatki.

PERUN powerbank zdobywa świat

PekDar — Sun, 17 Mar 2024 14:20:13 +0000

Pierwsze Peruny zdobywają świat i jadą za granicę do swoich właścicieli – Singapur. Nigdy nie przypuszczałem, że Perun powerbank może wzbudzić zainteresowanie wśród zagranicznych kolegów astrofotografów.

Jestem naprawdę szczęśliwy. Warto być w 100% zaangażowanym i wytrwałym w dążeniu do celu. Warto mieć plan i realizować go konsekwentnie, aby później celebrować takie chwile.

Projekt Perun powerbank wymagał pieniędzy oraz dużo pracy i czasu, których już nie odzyskam, ale radość jaką mi dał jest bezcenna.

PERUN - two sets ready to ship

Prun with SkyWatcher mount

Perun with CEM40