Serwis iOptron CEM25P – Wymiana łożysk osi DEC

PekDar — Sun, 28 Dec 2025 09:45:55 +0000

Serwis iOptron CEM25P

W niniej publikacji opisuję wymianę pary łożysk osi DEC w montażu iOptron CEM25P. Z pewnością nie wyczerpuje tematu, chociaż starałem się zawrzeć w niniejszym opisie najwięcej informacji, jakie udało mi się zebrać podczas moich zmagań, jakie napotkałem podczas wymiany łożysk.

Problem: Oś DEC mocno hamuje w losowych miejscach podczas kręcenia osią.

Po rozebraniu osi i wyjęciu obu łożysk, przekręcając je w rękach miejscowo dało się wyczuć lekki opór, co jest spowodowane zastosowaniem w oryginale wybrakowanych produktów lub uszkodzonych podczas montażu. Jednoznacznie, należy je wymienić na nowe, odpowiedniej jakości produkty.

UWAGA! Poniższe czynności wymagają pewnej wprawy, jeżeli nie czujesz się na siłach, to lepiej będzie oddać montaż komuś, kto ma wprawę w „majstrowaniu” i nie będzie stanowić dla niego, większej trudności wykonanie wszystkich opisanych niżej czynności. Bądź świadom że wykonując czynności opisane na niniejszej stronie wiąże się z utrata gwarancji.

Niezbędny asortyment i trochę chemii

Smar litowy który będę stosować.

Smar litowy uniwersalny CX80

Zestaw pomocniczych narzędzi:

Zestaw kluczy imbusowych,
mała szczoteczka do zębów,
kombinerki,
długie szczypce proste,
małe szczypce kątowe,
mały klucz francuski,
mały pędzel artystyczny,
metalowy młotek

Narzędzia serwisowe

Poniższe zdjęcie przedstawia nowe łożyska.

iOptron CEM25P – oś DEC – nowe łożyska model: 6907 ZZ EZO, 6805 ZZ EZO

Demontaż elementów składowych osi DEC

Wykonaj zdjęcie montaż tuż przed podjęciem działań, aby po rozłożeniu montażu na części pierwsze wiedzieć, do jakiego stanu powinieneś powrócić.

iOptron CEM25P

Zdejmij obie zaślepki lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P – zaślepka lunetki biegunowej – tył

iOptron CEM25P – zaślepka lunetki biegunowej – przód

Ręcznie wykręć okular lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P – okular lunetki biegunowej

Wyjmij zaślepkę korpusu osi DEC przy użyciu szczypiec bocznych.

iOptron CEM25P – Zaślepka korpusu osi DEC w iOptron CEM25P

Wykręć oświetlacz lunetki biegunowej przy użyciu szczypiec. Pamiętaj, by nie ściskać zbyt mocno obudowy oświetlacza.

iOptron CEM25P – oświetlacz lunetki biegunowej

Wykręć dwie zewnętrzne śruby łączące korpus osi DEC z korpusem osi RA przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P – zewnętrzne śruby łączące

Wykręć górną, wewnętrzną śrubę przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P – górna, wewnętrzna śruba

Wykręć wewnętrzną, dolną śrubę łączącą oba korpusy przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P – wewnętrzna, dolna śruba

Jedną ręką złap za korpus osi DEC a drugą za korpus osi RA. Ruszając na boki korpusem DEC, ciągnij powoli aż zdejmiesz całość z tulei RA.

iOptron CEM25P – zdemontowany korpus DEC

Kluczem imbusowym odkręć 6 szt. śrub łączące uchwyt dovetail z korpusem osi DEC. Zdejmij uchwyt.

iOptron CEM25P – uchwyt dovetail

Odkręć trzy śruby mocujące osłonę koła zębatego osi DEC przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron – oś DEC – trzy śruby mocujące osłonę koła zębatego osi DEC

Kluczem imbusowym, odkręć trzy śruby blokujące koło zębate na tulei osi DEC.

iOptron – oś DEC – trzy śruby blokujące koło zębate na tulei osi DEC

Z wyczuciem zsuń koło zębate z tulei.

iOptron – oś DEC – koło zębate osi DEC

Odwróć korpus osi DEC i za pomocą szczypiec prostych, odkręć nakrętkę blokującą łożysko osi DEC.

iOptron – osi DEC – nakrętka blokująca łożysko osi

iOptron – oś DEC – nakrętka blokująca łożysko osi

Zdjęcie przedstawia wykręconą nakrętkę.

iOptron – oś DEC – zdemontowana nakrętka osi

Zsuń tuleję z korpusu.

iOptron – oś DEC – zdemontowana tuleja

Wyjmij oba łożyska osi DEC z gniazd. Może zdarzyć się tak, że któreś z łożysk będzie fabrycznie zamontowane na ciasno. Wtedy użyj młotka i śrubokrętu z drewnianym trzonkiem aby bardzo ostrożnie odbić łożysko z gniazda.

iOptron – oś DEC – łożysko osi

Zdjęcie przedstawia wyjęte łożyska.

iOptron – oś DEC – oba łożyska osi

Wymiary w [mm] łożyska mniejszego.

iOptron – oś DEC – mniejsze łożysko DEC (wymiar zewn.)

iOptron – oś DEC – mniejsze łożysko DEC (wymiar wewn.)

Wymiary w [mm] łożyska większego.

iOptron – oś DEC – większe łożysko DEC (wymiar zewn.)

iOptron – oś DEC – większe łożysko DEC (wymiar wewn.)

iOptron – oś DEC – większe łożysko DEC (szer.)

Montaż nowych łożysk oraz elementów składowych osi DEC

Załóż nowe łożyska na tuleję i sprawdź czy wszystkie elementy pasują do siebie.

iOptron CEM25P – oś DEC – tuleja i łożysko

iOptron – oś DEC – tuleja z łożyskiem

iOptron – oś DEC – tuleja z dwoma łożyskami

Nanieś niewielką ilość smaru do gniazda łożyska. Za pomocą pędzelka rozprowadź go po całej powierzchni. Ułatwi to osadzenie łożyska.

iOptron – oś DEC – smar do gniazda łożyska

Wsuń większe łożysko w gniazdo. W moim przypadku, wymiar łożyska oraz gniazda był spasowany na ciasno. Dokładne dopasowanie łożyska do gniazda, wymagało nieco siły. Przyłożyłem rękojeść kleszczy do krawędzi łożyska i młotkiem z miarową siłą stukałem w rękojeść przesuwając ją wokół krawędzi łożyska. Metoda ta nie jest idealna, ale sprawdziła się dobrze.

iOptron – oś DEC – przyłóż rękojeść kleszczy do krawędzi łożyska

iOptron – oś DEC – zamontowane łożysko

Odwróć korpus osi DEC i wsuń mniejsze łożysko w gniazdo. Upewnij się, że jest ono w nim dobrze osadzone, sprawdzając wizualnie, czy są widoczne wyraźne szczeliny pomiędzy pierścieniem łożyska a gniazdem.

iOptron – oś DEC – mniejsze łożysko w gnieździe

Od strony przekładni ślimakowej wsuń tuleję osi DEC w łożysko.

iOptron – oś DEC – tuleja osi na miejscu

Przykręć nakrętkę do tulei. Dociska i eliminuje nadmierny luz pomiędzy tuleją, łożyskami oraz korpusem.

iOptron – oś DEC – zdemontowana nakrętka osi

Za pomocą długich szczypiec prostych, przykręć nakrętkę z miarową siłą. Należy być bardzo uważnym aby nie przykręcić zbyt mocno, co wprowadzi niechciany opór. Nie można przykręcić zbyt lekko, może wystąpić nieporządny luz.

iOptron – oś DEC – nakrętka blokująca łożysko osi

iOptron – osi DEC – nakrętka blokująca łożysko osi

Załóż koło zębate ślimacznicy osi DEC.

iOptron – oś DEC – koło zębate osi DEC

Wkręć trzy blokady imbusowe i zablokuj koło zębate. Może wystąpić niespodziewany opór podczas obracania korpusu wokół osi tulei. WAŻNE: Dokręcaj wkręty imbusowe w taki sposób, aby nie występował opór.

iOptron – oś DEC – trzy śruby blokujące koło zębate na tulei osi DEC

Wkręć soczewkę lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P – soczewka lunetki biegunowej

Nałóż cienką warstwę smaru na tuleję osi DEC.

iOptron CEM25P – cienka warstwa smaru

Załóż drugą połowę korpusu.

iOptron – oś DEC – łączenie obu korpusów

Zwróć uwagę by śruba wewnątrz natrafiła w odpowiedni otwór. Kluczem złap śrubę i lekko wkręć ją w korpus.

iOptron – oś DEC – chwyć śrubę kluczem

iOptron CEM25P – łączenie obu korpusów

Drugą, wewnętrzną śrubę, przykręć do korpusu przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P – wewnętrzna, dolna śruba

Skręć korpus dwiema dłuższymi śrubami przy użyciu klucza imbusowego w odpowiednim rozmiarze.

iOptron CEM25P – dwie dłuższe śruby

Zakładamy pokrywę koła zębatego ślimacznicy osi RA i przykręcamy trzema śrubami imbusowymi.

iOptron – oś DEC – trzy śruby mocujące osłonę koła zębatego osi DEC

Nałóż cienką warstwę smaru na tuleję osi DEC.

iOptron – oś DEC – smarowanie tulei

Kluczem imbusowym przykręć 6 szt. śrub łączące uchwyt dovetail z korpusem osi DEC.

iOptron CEM25P – uchwyt dovetail

Ręcznie lub za pomocą małych szczypiec, załóż oświetlacz lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P – polar finder illuminator

Ręcznie lub za pomocą szczypiec załóż maskownicę.

iOptron CEM25P – maskownica lunetki biegunowej

Załóż osłonę lunetki biegunowej.

iOptron CEM25P – zaślepka lunetki biegunowej – tył

Testy

Załóż montaż na statyw. Złap ręką za korpus osi DEC, odblokuj oś aby mogła swobodnie obracać się. Drugą ręką obracaj uchwytem dovetail. Zwróć uwagę czy podczas obracania uchwytem jest wyczuwalny jakikolwiek najdrobniejszy opór w konkretnym miejscu. Jeżeli wszystkie kroki wymienione w niniejszej instrukcji wykonałeś poprawnie, to powinieneś uzyskać równie swobodnie obracający się uchwyt dovetail jak na poniższym filmie. Jeżeli tak jest to gratuluję, świetna robota!

Opis wymiany łożysk osi RA znajdziesz w tym artykule.

Jeżeli podczas obrania uchwytem dovetail wyczuwasz miejscowy opór, zastanów się czy podczas wszystkich czynności jakie wykonałeś, nie były takie, których jakość wykonania można poddać w wątpliwość? Jeżeli tak jest, rozkręć korpus osi DEC i wróć do tego miejsca, gdzie może wydawać się, że coś jest nie tak jak tego oczekiwałeś. Zwróć uwagę na szczegóły, nawet najdrobniejsze zanieczyszczenia, mogą mieć wpływ na płynności i swobodę pracy całej osi DEC.

Załóż sprzęt astronomiczny na montaż, tak jak w zwyczaju to robisz. Uruchom montaż i za pomocą kontrolera wykonaj kilka pełnych zakresem obrotów w obu kierunkach. Jeżeli podczas obracania się montażu w osi DEC, nie wystąpiły nieoczekiwane dźwięki tarcia, chrobotania i montaż nie zatrzymał się wbrew oczekiwaniom, to śmiało można stwierdzić, że operacja wymiany łożysk (w mojej ocenie) zakończyła się pełnym sukcesem.

Oczywiście najlepszym i końcowym testem będzie wyjazd w teren z pełnym ekwipunkiem i przetestowanie sprzętu na gwiazdach.

Wersja: 1.1

Data: 10.04.2025

Autor: Dariusz Krzempek

iOptron CEM 25P wymiana łożysk RA

PekDar — Sat, 29 Nov 2025 09:01:22 +0000

Wstęp

Lata świetlne temu, jeden z moich znajomych astrofotografów w Polsce, zwrócił się do mnie o pomoc w wymianie łożysk w bardzo popularnym montażu. iOptron CEM 25P wymiana łożysk RA – w tamtym czasie było to dla mnie całkowicie nowe wyzwanie, więc skrupulatnie dokumentowałem cały proces.

W niniejszym dokumencie (iOptron CEM25P wymiana łożysk osi RA) opisuję wymianę łożysk osi RA w montażu iOptron CEM25p. Z pewnością dokument ten nie wyczerpuje tematu, jednak starałem się zawrzeć w nim najwięcej informacji, jakie udało mi się zebrać podczas wymiany łożysk.

Problem: w czasie obrotu osi RA, łożyska miały tendencję „hamować” całą oś. Objaw permanentnie występował, szczególnie uporczywie w bardzo ciepłych warunkach eksploatacji.

Po rozebraniu osi RA i wyjęciu obu łożysk, kręcąc nimi w dłoniach, miejscami dało się wyczuć lekki opór. Były to wybrakowane produkty lub fabrycznie zaistniałe uszkodzenia, nabyte podczas składania produktu.

Ujawnione usterki, należało wyeliminować, wymieniając wadliwe części na nowe, odpowiedniej jakości. Sposób demontażu starych łożysk oraz montażu nowych opisałem poniżej.

UWAGA! Poniższe czynności wymagają pewnej wprawy, jeżeli nie czujesz się na siłach, to lepiej będzie oddać montaż komuś, kto ma wprawę w „majstrowaniu” i nie będzie stanowić dla niego większej trudności, wykonanie wszystkich opisanych niżej czynności. Z pewnością ten opis, nie jest wolny od błędów, czego należy być świadomym. Nie biorę żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody powstałe w wyniku zastosowania niniejszego dokumentu. Wszystkie czynności wykonujesz na własne ryzyko.

(więcej…)

serwis montażu – PekDar – Inżynieria Astrofotografii

Serwis iOptron CEM25P – Wymiana łożysk osi DEC